تحلیل تطبیقی بنمایههای شعری فرخی سیستانی و دو فو با تأکید بر بنمایههای جنگ، سیاست و سرنوشت فردی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
4 استادیار، گروه زبان و ادبیات چینی و شرق دور، دانشگاه شهید بهشتی، تهران،ایران
doi
10.22103/jcl.2026.25510.3857چکیده
دوران سلسلۀ تانگ (۶۱۸- ۹۰۷م) در چین و دورۀ غزنویان (۸۶۷- ۱۱۸۷م) (۳۴۴- ۵۸۳ هـ. ق) در ایران بهعنوان دوران طلایی ادبیات دو کشور شناخته میشود و هر دو سلسله حامیان جدی شعر و ادب به شمار میآمدند. در این پژوهش، اشعار دو فو (۷۱۲–۷۷۰م) و فرخی سیستانی (حدود ۱۰۰۰–۱۰۳۸م) بهعنوان نمایندگان ادبیات دوکشور مورد مطالعه قرار گرفتهاست. بنمایههای منتخب شعری هر دو شاعر با بهرهگیری از روش تحلیل متنی و با رویکرد ادبیات تطبیقی، بررسی و تحلیل شده و عوامل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مؤثر بر عملکرد شعری آنان تبیین شدهاست. نتایج نشان میدهد که اشعار دو فو اغلب شامل انتقاد اجتماعی، رنجهای ناشی از جنگ، درد و رنج مردم و ناکامیهای شخصی در دستگاه حکومتی است و روحیۀ مسئولیتپذیری کنفوسیوسی «نگران کشور و مردم بودن» را منعکس میسازد؛ در حالی که اشعار فرخی سیستانی عمدتاً مدیحههای درباری، ستایش دلاوریهای پادشاه و شکوه امپراتوری را شامل میشود که بیانگر وابستگی شاعر به دستگاه قدرت سلطنتی است. این تفاوت نهتنها ناشی از ساختار سیاسی دو کشور است، بلکه بهطور مستقیم با جایگاه شاعر و سنتهای ادبی مرتبط است. پژوهش حاضر درک عمیقتری از چگونگی تأثیرپذیری بنمایههای شعری جنگ، سیاست و سرنوشت فرد از بستر فرهنگی و سیاسی ارائه میدهد و چشماندازهای جدیدی برای مطالعات تطبیقی و بینافرهنگی ادبی فراهم میسازد.
