بازنمایی زبان، قدرت و هویت در قصه محلی اصفهانی «پریچهر» با قصه اروپایی «سفیدبرفی» از منظر جامعهشناسی زبان
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد،
doi
10.22103/jcl.2025.26170.3890چکیده
قصههای عامیانه همواره به عنوان بازنماییهای فرهنگی و اجتماعی، زمینهای غنی برای تحلیل جامعهشناسی زبان فراهم میآورند. داستان پریچهر و هفت کوتوله از قصههای محلی اصفهان، نمونهای بارز از بازنمایی گفتمانهای قدرت، حسادت، همکاری و عدالت است که ساختار و محتوای آن با قصه اروپایی سفیدبرفی شباهتهای قابل توجهی دارد. این پژوهش با رویکرد جامعهشناسی زبان، به بررسی نقش زبان و گفتمان در شکلدهی به قدرت، هویت، جنسیّت، تعامل اجتماعی، فریب و عدالت در قصه پریچهر و هفت کوتوله میپردازد و در عین حال، تطبیق آن با قصه سفیدبرفی، ابعاد فرهنگی و زبانی مشترک و متفاوت این دو قصه را روشن میسازد. پژوهش حاضر با تمرکز بر این ابعاد زبانی نشان میدهد که قصههای عامیانه فراتر از سرگرمی، ابزار بازتولید و تنظیم روابط اجتماعی، تثبیت سلسلهمراتب قدرت و بازنمایی ارزشها و هنجارهای فرهنگی هستند. تحلیل جامعهشناختی زبان در این متون امکان درک عمیقتر ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و قدرت را فراهم میآورد و نشان میدهد که زبان هم ابزار بیان و هم سازوکار مؤثر برای شکلدهی به جامعه و فرهنگ است.
