فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از اهداف رویکرد فرهنگی ترجمه‌پژوهی در مطالعات تطبیقی ادبیات، واکاوی فرایند بازنویسی متون در انطباق با فرهنگ‌های پذیرنده است. پژوهش حاضر، به‌روش تحلیل کیفی و با تکیه بر این انگاره به بازخوانی تحلیلی جریان حذف و جایگزینی شخصیت‌های اسطوره‌ای در استحاله متن پنچاتنترا به کلیله ‌و ‌دمنه می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که انتقال چندمرحله‌ای این اثر از فرهنگ هند به ایران با تلاش مستقیم مترجمان برای اسطوره‌زدایی از روساخت متن همراه بوده‌است. در این راستا، حذف یا دگرگونی شخصیت‌هایی چون گاو شیوا، ویشنو، گارودا، یَما، بهاروندا، الهه جنگل، گائوری و یاجناوالکیا ساختار روایی و نظام فکری اثر را به‌گونه‌ای قابل‌توجه تحت‌تأثیر قرار داده‌است. از ‌این‌رو، کلیله‌ و ‌دمنه نمونة یک بازنویسی ایدئولوژیک در ادبیات ترجمه به‌شمار می‌رود که در آن نظام اسطوره‌ای هندوییسم به‌تناسب ارزش‌های اخلاقی و آیینی فرهنگ ایران دگرگون شده‌است. نیز، جایگزینی منطق اسطوره‌ای با نگرش عقل‌گرایانه، بازتابی از عبور ذهنیت بشری از تبیین جادویی و اسطوره‌محور پدیده‌ها به‌سوی اندیشه خردورزانه است.