کاربرد مدل‌های طولی انتقال و انتقال حاشیه‌ای‌شده در بررسی عوامل مؤثر بر اختلال رشد کودکان کمتر از دو سال در شهر طارم

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد آمار زیستی، گروه آمار زیستی، دانشکدۀ علوم‌پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استاد، گروه آمار زیستی، دانشکدۀ علوم‌پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 دانشیار، مرکز تحقیقات پروتئومیکس و گروه آمار زیستی، دانشکدۀ پیراپزشکی، دانشگاه علوم‌پزشکی شهیدبهشتی، تهران، ایران

4 استادیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشکدۀ علوم‌پزشکی، دانشگاه علوم‌پزشکی کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22070/24.128.31
چکیده

مقدمه و هدف: اختلال رشد یکی از مشکلات مهم بهداشتی در دوران کودکی است. تأمین، حفظ و ارتقای سطح سلامت کودکان زیر دو سال به‌عنوان یک گروه آسیب‌پذیر در خدمات بهداشتی و درمانی جایگاه ویژه‌ای دارد. هدف مطالعۀ حاضر کاربرد مدل انتقال و مدل انتقال حاشیه‌ای‌شده برای تحلیل داده‌های طولی مربوط‌ به اختلال رشد کودکان کمتر از دو سال شهر طارم است. مواد و روش‌ها: مطالعۀ طولی حاضر بر روی 787 کودک زیر دو سال مراجعه‌کننده به مراکز بهداشت شهر طارم به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای دومرحله‌ای انجام شده است. متغیرهای پژوهش تا 24ماهگی به تعداد 9 بار اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با استفاده از مدل انتقال و مدل انتقال حاشیه‌ای‌شده با برنامه‌نویسی در نرم‌افزار R صورت گرفته است. نتایج: در این مطالعۀ طولی، 1۴3 کودک (2%/18) تا 2۴ماهگی حداقل در یک دورۀ زمانی دچار اختلال رشد شده بودند. همچنین، نتایج نشان‌دهندۀ آن بود که اثر متغیرهای محل سکونت (045/0=p < /span>)، دوقلوزایی (003/0=p < /span>)، وزن مادر (03۴/0=p < /span>) و سن بارداری (002/0=p < /span>) در مدل انتقال، متغیرهای جنسیت کودک (027/0=p < /span>)، سن مادر (00۵/0=p < /span>)، محل سکونت (01۴/0=p < /span>)، دوقلوزایی (001/0p<)، وزن مادر (001/0p<) و سن بارداری (01۴/0=p < /span>) در مدل انتقال حاشیه‌ای‌شده بر اختلال رشد معنادار بودند. نتیجه‌گیری: با توجه به معیار آکائیکه می‌توان گفت مدل انتقال مرتبه‌دوم برازش خوبی به داده‌ها داشته است. همچنین با توجه به عوامل معنادار، اقداماتی مانند توجه بیشتر به کودکان دختر، اقدام به بارداری در سن کمتر از 3۵ سال، ارتقای پایش وضعیت کودکان دوقلو در جهت کاهش اختلال رشد می‌تواند مؤثر باشد.