بررسی و تحلیل رمان‌های «ساعت بغداد» از شهد الراوی و «دو منظره» از غزاله علیزاده بر پایه جامعه‌شناسی زبان

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین، ایران.

2 دانشجوی دکتری، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22103/jcl.2025.25019.3827
چکیده

جامعه‌شناسی زبان شاخه‌ای از زبان‌شناسی است که به بررسی روابط میان زبان و جامعه می‌پردازد. این رشته به تحلیل چگونگی تأثیر متقابل زبان بر ساختارهای اجتماعی و فرهنگ و نیز تأثیر جامعه بر زبان می‌پردازد. در جامعه‌شناسی زبان عواملی نظیر جنسیت، طبقه اجتماعی، تحصیلات، سن و قومیت در ایجاد تنوع زبانی نقش اساسی دارند. پژوهش حاضر به بررسی جامعه‌شناسی زبان در رمان‌های «ساعت بغداد» از شهد الراوی و «دومنظره» از غزاله علیزاده بر پایه جامعه‌شناسی زبان می‌پردازد و نگارندگان در پی آن هستند که با بهره‌گیری از شیوة توصیفی- تحلیلی به این پرسش‌ها پاسخ دهند: مؤلفه‌های جامعه‌شناختی زبان در رمان‌های «ساعت بغداد» و «دو منظره» کدام است؟ این مؤلفه‌ها در رمان‌های‌ «ساعت بغداد» و «دو منظره» چگونه نمود یافته است؟ به منظور پاسخ‌دادن به پرسش‌های فوق، ابتدا مؤلفه‌های جامعه‌شناسی زبان از دو رمان‌ مذکور استخراج و مؤلفه‌ها برمبنای جامعه‌شناسی زبان بررسی و تحلیل شده است. دستاورد پژوهش بیانگر آن است که مؤلفه‌های جامعه‌شناسی زبان در رمان‌های مذکور عبارت از تحصیلات، جنسیت، سن، شغل، دین و مذهب، باورها و عقاید است.