مطالعه اکتشافی مدل انگیزه، توانایی و فرصت در فناوری آبیاری قطرهای (مورد مطالعه: شهرستان رفسنجان)
نویسندگان
1 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
چکیده
با توجه به اهمیت سیستم آبیاری قطرهای در بهبود بهرهوری منابع آبی و کاهش هزینههای کشاورزی، پذیرش پایین این سیستم توسط کشاورزان به یک چالش اساسی در مدیریت منابع آب تبدیل شده است. تحقیقات پیشین نشان میدهند که عواملی نظیر کمبود انگیزه، محدودیت تواناییها، و فقدان فرصت مناسب، نقش بسزایی در عدم پذیرش این فناوری دارند. همچنین، کاهش برنامههای آموزشی و ترویجی از سوی نهادهای مرتبط، از جمله اداره جهاد کشاورزی، باعث محدودیت آگاهی کشاورزان نسبت به مزایا و نحوه استفاده از این سیستم شده است. ازاینرو، بررسی موانع موجود و ارائه راهکارهای مناسب برای رفع این چالشها ضروری به نظر میرسد. در این پژوهش، هدف اصلی بررسی موانع کشاورزان جهت استفاده از سیستم آبیاری قطرهای بر اساس مدل MAO (شامل سه عامل انگیزه، توانایی و فرصت) است. به این منظور، یک طرح تحقیق کیفی و اکتشافی طراحی گردید و دادههای لازم از طریق مصاحبه با 15 کشاورز و 5 نفر شامل مدیر و کارشناسان اداره جهاد کشاورزی شهرستان رفسنجان گردآوری شد. برای تحلیل دادهها از روش تجزیهوتحلیل مضمون و نرمافزار MAXQDA استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که از نظر کشاورزان، مدیر و کارشناسان، مهمترین مانع در پذیرش این سیستم، عدم توانایی کشاورزان است که به عواملی چون منابع اجتماعی، منابع شناختی و منابع مالی مربوط میشود. همچنین، علیرغم آگاهی و دانش محدود کشاورزان، برنامههای آموزشی و ترویجی اداره جهاد کشاورزی طی سالهای اخیر کاهش یافته است. در نهایت، بر اساس نظرات کشاورزان، مدیر و کارشناسان، راهکارهایی از منظر بازاریابی اجتماعی برای تشویق کشاورزان به استفاده بیشتر از سیستم آبیاری قطرهای ارائه شد. این راهکارها میتوانند نقش مؤثری در افزایش پذیرش و استفاده از این فناوری ایفا کنند.
