تجزیه شدت انرژی در سطح بخش‌های اقتصادی ایران با تأکید بر دو اثر مقیاس و الگوی مصرف

نویسندگان

1 کارشناس ارشد توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.29252/jem.2021.185021.1467
چکیده

نقش و اهمیت انرژی در رشد و توسعه اقتصادی را نمی‌توان نادیده گرفت. همین موضوع سبب می‌شود تا میزان کارایی و بهره‌وری انرژی مصرفی با استفاده از شاخص شدت انرژی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. شاخص شدت انرژی در ایران در مقایسه با سایر کشورها بسیار بالاتر است و اعمال سیاست‌های قیمتی مانند اجرای هدفمندی یارانه حامل‌های انرژی نیز تاکنون تأثیری بر روند کاهشی این شاخص نداشته است. اهمیت سیاست‌های غیر قیمتی در روند کاهش شدت انرژی و همچنین مشکلات اندازه‌گیری که در شاخص شدت انرژی وجود دارد سبب شده تا تجزیه شدت انرژی به‌عنوان یک راهکار در شناسایی عوامل مؤثر بر کاهش مصرف انرژی و بهبود نارسایی این شاخص ارائه گردد. به همین منظور در این مطالعه با استفاده از رویکرد داده- ستانده مبتنی بر تحلیل تجزیه ساختاری، شاخص شدت انرژی برای سال‌های 1390-1380 به قیمت ثابت سال 1390 به پنج مؤلفه شدت انرژی، اثر تکنولوژی، اثر ساختار تقاضا، اثر الگوی مصرف و اثر مقیاس تجزیه شده است. نتایج تجزیه شدت انرژی در این مطالعه حاکی از آن است که عامل اصلی افزایش شدت انرژی اثر مقیاس است و کمترین میزان اثرگذاری برشدت انرژی مربوط به اثر الگوی مصرف است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که به‌طورکلی 13 بخش از 24 بخش اقتصادی بررسی شده افزایش شدت انرژی را تجربه کرده‌اند و از میان این 13 بخش، 9 بخش آن به زیر بخش‌های صنعت تعلق دارد.