فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جلگه خوزستان که در منطقه خشک و نیمه خشک جنوب غربی ایران واقع شده است، یکی از مناطق حاصلخیز بوده که علیرغم وجود پنج رودخانه مهم در آن همانند اغلب نقاط کشور با بحران کم آبی مواجه است، و متاسفانه محدودیت‌های زیادی سبب شده تا دشت خوزستان از نظر تولید به حداکثر پتانسیل خود نرسد. لذا این مقاله تلاش می‌نماید با بهره‌گیری از اطلاعات موجود؛ مفاهیم، چالش‌ها، ابزارها، عوامل مهم محدود کننده بهره‌وری آب را در مزارع گندم در جنوب استان خوزستان(شهرستان‌های اهواز، بندرماهشهر، خرمشهر، دشت آزادگان، شادگان، رامشیر، هویزه، باوی، کارون و حمیدیه)بررسی نماید و در نهایت پیشنهاداتی را در زمینه بهبود و مدیریت وضعیت کنونی ارائه دهد. نتایج نشان می‌دهد این عوامل(محدویت‌های موجود) به سه گروه طبیعی، مدیریتی و محیطی تقسیم می‌گردند. اقلیم گرم و خشک(افزایش دما از 0/24 به 6/24 درجه سانتی‌گراد و افزایش 5/7 درصدی تبخیر و تعرق پتاسیل در استان خوزستان) وجود بافت سنگین در سراسر نیمرخ خاک با نفوذپذیری و هدایت هیدرولیکی پایین، شوری خاک با هر دو منشاء اولیه و ثانویه، سطح ایستابی کم عمق، عدم وجود زهکشی طبیعی، تسطیح نامناسب اراضی، مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی، آبیاری نادرست از نظر دور و عمق و عدم انتخاب روش آبیاری مناسب با توجه به وجود تنش‌های محیطی متعدد و کاهش میانگین بارندگی از 1/352 به 6/294 میلی‌متر در سال در استان خوزستان طی 10 سال اخیر ، هدررفت آب در مزرعه به شکل تبخیر(با میانگین راندمان کاربرد آب 64 درصد در شهرستان‌های مورد مطالعه)، رواناب و تلفات عمقی، و مجموعه عوامل اجتماعی، فرهنگی، امنیتی، از محدودیت‌های مهم ارتقاء بهره وری آب و تولید در جنوب دشت خوزستان می‌باشند.