تأثیرپذیری عبدالغنی خان از حکیم عمر خیام نیشابوری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ زبان و ادبیات، دانشگاه یزد،یزد، ایران.

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22103/jcl.2024.24038.3777
چکیده

چکیدهادبیات تطبیقی بیانگر انتقال ادبیات یک ملت به ادبیات ملت دیگر است و یکی از مکتب‌های آن، مکتب فرانسه است که در اواخر قرن نزدهم به وجود آمد و وجه غالب در نگاه پژوهشگران ادبیات تطبیقی این مکتب، تاریخ‌گرایی و مسئلۀ تأثیر و تأثّر است. تأثیرگذاری و تأثیرپذیری در همه فرهنگ‌ها سبب خلق آثار ادبی می‌شود؛ زیرا هیچ اثری بدون توجه به آثار قبلی و به طور مستقل خلق نشده است. در این پژوهش از تأثیرگذاری خیام بر غنی‌خان بحث شده، حکیم عمر خیام یکی از فیلسوفان و شاعران قرن پنجم هجری است که در حوزۀ ادبیات بیشتر از طریق رباعیات خود به شهرت رسید؛ چون رباعیات خود را با مفاهیم بلند و عالی به زبان ساده بیان کرده است. رباعیات وی به زبان‌های مختلف جهان ترجمه شده و بر شاعران ملل مختلفی تأثیر گذاشته است، غنی‌خان (1914- 1996م) شاعر معروف زبان پشتو هم در سرایش شعر از خیام و اشعار خیامی متأثر شده و در لابلای اشعارش مضامین و اندیشه‌های خیام و خیامی بازتاب یافته است؛ بنابراین، هدف در این پژوش تأثیرپذیری غنی‌خان از خیام و مکتب خیامی و شناخت میزان این تأثیرپذیری است. در این مقاله به روش توصیفی‌ـ تحلیلی، تأثیرپذیری غنی‌خان از رباعیات خیام و مکتب خیامی بررسی شده است. یافته‌های نتایج نشان می‌دهد که با تحلیل اشعار غنی-خان روشن می‌شود که وی در موضوعاتی؛ چون: خوش‌گذرانی، اغتنام فرصت، جبر و سرنوشت، بدبینی نسبت به زندگی و مرگ، ریا ستیزی و امثال آن از خیام و اشعار خیامی تأثیرپذیر است.