اثر کم آبیاری تنظیم‌شده و کم آبیاری ناقص ریشه بر بهره وری مصرف آب و رشد درخت انجیر رقم سبز (Ficus carica L.)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

2 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

3 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

4 معاونت برنامه ریزی شرکت آب منطقه‌ای یزد

doi
10.22034/wmaj.2025.207525
چکیده

تشدید بحران آب، کم‌آبیاری را به‌عنوان یکی از روش‌های مدیریتی جهت افزایش کارایی مصرف آب به‌منظور تولید بیش‌تر محصول به‌ازای واحد آب مصرفی، مورد توجه قرار داده است. این پژوهش با هدف بررسی اثر کم‌آبیاری تنظیم‌شده و کم‌آبیاری ناقص ریشه بر بهره‌وری مصرف آب و رشد درخت انجیر رقم سبز در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. آبیاری در پنج تیمار شامل آبیاری کامل به اندازۀ آب قابل‌دسترس خاک به‌عنوان تیمار شاهد (FI)، کم‌آبیاری ناقص ریشه در سطح 75 درصد آبیاری کامل (PRD75)، کم‌آبیاری ناقص ریشه در سطح 50 درصد آبیاری کامل (PRD50)، کم‌آبیاری تنظیم‌شده در سطح 75 درصد آبیاری کامل (RDI75) و کم‌آبیاری تنظیم‌شده در سطح 50 درصد آبیاری کامل (RDI50) بود. نتایج نشان داد که اثر تیمارهای آبیاری بجز اختلاف قطر تنه در ابتدا و انتهای فصل، بر صفات اختلاف ارتفاع گیاه در ابتدا و انتهای فصل، وزن تر و خشک میوه، قطر میوه، شاخص سبزینگی (SPAD)، محتوای نسبی آب برگ، نشت یونی، سطح برگ، رطوبت میوه، رشد طولی شاخه، تعداد برگ جدید و بهره‌وری مصرف آب عملکرد میوه در سطح یک درصد معنی‌دار شد. بین تیمارهای PRD75 و FI تفاوت معنی‌داری در وزن تر و خشک میوه وجود نداشت. تیمارهای PRD75، PRD50، RDI75 و RDI50 به ترتیب باعث کاهش اختلاف ارتفاع گیاه در ابتدا و انتهای فصل (48/12، 89/15، 50/62 و 03/67 درصد)، قطر میوه، شاخص سبزینگی، محتوای نسبی آب برگ، سطح برگ، رطوبت میوه، رشد طولی شاخه، تعداد برگ جدید (22/22، 61/42، 28/59 و 3/68 درصد) و همچنین باعث افزایش نشت یونی (69/35، 63/32، 47/74 و 15/109 درصد) و بهره‌وری مصرف آب عملکرد میوه (53/123، 65/167، 22/35 و 82/108 درصد) شدند. با توجه به نزدیکی نتایج کم‌آبیاری ناقص ریشه به‌ویژه در سطح 75 درصد (PRD75) به آبیاری کامل، این روش برای به حداقل رساندن تلفات کمّی در شرایط تنش آبی توصیه می‌شود.