اثر کود کُندرَها، باگاس نیشکر و بیوچار آن بر آبشویی نیتروژن و بهره‌وری مصرف آب ذرت بهاره

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران.

2 استاد گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران.

3 استاد گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران.

4 عضو هیئت علمی (دانشیار) مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22034/wmaj.2025.208969
چکیده

این پژوهش باهدف بررسی اثر کود کندرها، باگاس نیشکر و بیوچار آن بر آبشویی نیتروژن، عملکرد و بهره‌وری مصرف آب گیاه ذرت بهاره در سال‌های 1399-1398 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اجرا شد. پژوهش حاضر به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. دو نوع کود (N1؛ اوره معمولی و N2؛ اوره نیتروژل به‌عنوان کود کندرها) و دو نسبت ماده اصلاح کننده خاک در شش سطح (B1؛ صفر درصد باگاس و صفر درصد بیوچار، B2؛ 100 درصد باگاس و صفر درصد بیوچار، B3؛ 75 درصد باگاس و 25 درصد بیوچار، B4؛ 50 درصد باگاس و 50 درصد بیوچار، B5؛ 25درصد باگاس و 75 درصد بیوچار، B6؛ صفر درصد باگاس 100 درصد بیوچار) استفاده شد. نتایج نشان داد که استفاده از کود کندرها موجب افزایش 2/20 درصد عملکرد دانه، افزایش 3/29 درصد عملکرد زیست‌توده، افزایش 2/20درصد بهره‌وری مصرف آب، افزایش 6/72 درصد کارآیی بازیافت نیتروژن و افزایش 9/19 درصد کارآیی زراعی در مقایسه با شاهد در کشت گیاه ذرت بهاره گردید. هم‌چنین استفاده از مواد اصلاح کننده خاک باعث افزایش 4/21 درصد عملکرد دانه، افزایش 2/34 درصد عملکرد زیست‌توده، کاهش 6/39 درصد زه‌آب خروجی، افزایش 4/21 درصد بهره‌وری مصرف آب، کاهش 6/60 درصد آبشویی نیتروژن، افزایش 3/83 درصد کارآیی بازیافت نیتروژن و افزایش 0/21 درصد کارآیی زراعی در مقایسه با شاهد شد. نتایج حاصل از پژوهش حاضر تأییدکننده تأثیر مثبت کود کندرها، باگاس و بیوچار آن در کاهش آبشویی نیتروژن و افزایش بهره‌وری مصرف آب ذرت بهاره در شرایط اقلیمی اهواز است و با توجه به مشکلاتی مانند عملکرد کم محصول، بالا بودن سطح ایستابی، آلودگی خاک و مخاطرات محیط زیستی در منطقه موردمطالعه، به‌کارگیری نتایج پژوهش می‌تواند سبب ارتقاء کشاورزی منطقه و پایداری تولید شود.