مقایسه فعالیت نماتدکشی عصاره خام چند قارچ و اسانس گیاه رازیانه بر نماتد Ditylenchus dipsaci در شرایط آزمایشگاهی
نویسندگان
doi
10.22034/arpp.2026.21806چکیده
نماتد ساقه و پیاز Ditylenchus dipsaci یکی از خسارت زاترین نماتدهای انگل گیاهی است که انتشار جهانی دارد. این نماتد دارای دامنه میزبانی وسیع میباشد. کنترل زیستی یکی از رویکردهای جایگزین برای مدیریت شیمیایی نماتدهای انگل گیاهی بهشمار می رود. مطالعات متعددی اثر نماتدکشی ترکیباتی با منشا قارچی و گیاهی را گزارش کرده اند. بر همین اساس در این پژوهش فعالیت نماتدکشی عصارههای خام چهار گونه قارچ شامل Pochonia chlamydosporia var . chlamydosporia ، Microdochium bolleyi ، Exophiala equina و Scytalidium sp.، اسانس گیاه رازیانه Foeniculum vulgare و نماتدکش شیمیایی متامسدیم در برابر D. dipsaci در شرایط آزمایشگاهی مورد مقایسه قرار گرفت. آزمایش های زیست سنجی با هفت غلظت و چهار بار تکرار در روزهای مختلف روی نماتدهای تکثیر شده (60 روزه) انجام و مرگ نماتدها بعد از 24 و 48 ساعت ثبت شد. بعد از انجام تجزیه پروبیت داده های حاصل، مقادیر LC 50 پس از 24 ساعت برای عصاره خام قارچ های P. chlamydosporia ، M. bolleyi ، E. equina و Scytalidium sp. به ترتیب 49/69، 97/142، 24/135 و 49/330 پی پی ام و برای اسانس رازیانه و سم متام سدیم به ترتیب برابر 1217 و 32/11 پی پی ام به دست آمد. مقادیر LC 90 پس از 24 ساعت به ترتیب 48/109، 03/198، 13/191 و 96/460 پی پی ام برای عصارههای قارچها و برای اسانس رازیانه و سم متام سدیم به ترتیب 1640 و 39/15 پی پی ام بهدست آمد. جهت شناسایی اجزای عصاره های قارچ ها و اسانس گیاهی از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC-MS) استفاده شد. بر اساس نتایج، اسیدهای چرب و Trans - Anethole به ترتیب بخش اصلی تشکیل دهنده عصاره خام این قارچها و اسانس رازیانه بود. با توجه به نتایج، تمامی عصارههای خام مورد آزمایش اثرات کنترلی مطلوبی را علیه D. dipsaci نشان دادند و ارزش انجام بررسیهای بیشتر را دارند.