شناسایی چند منظری و ارزیابی بیماری‌زایی گونه theobromicola Colletotrichum روی انار (Punica granatum) در ایران

نویسندگان
doi
10.22034/arpp.2025.20055
چکیده

انار با نام علمی Punica granatum یک میوه مغذی با خواص متعدد مفید پزشکی و سلامتی می­ باشد. بیماری ­های پوسیدگی میوه یکی از محدودیت های عمده تولید انار در دنیا به شمار می روند که ممکن است در باغ و یا به عنوان بیماری بعد از برداشت در شرایط انبار بروز کنند. بیماری آنتراکنوز که توسط گونه ­های جنس Colletotrichum ایجاد می­ شود یکی از بیماری­ های مهم و اقتصادی انار در بسیاری از کشورهای تولید کننده انار به شمار می­ رود، با این وجود اطلاعات در مورد شیوع این بیماری  و گونه­ های Colletotrichum دخیل در این بیماری در ایران محدود می ­باشد.  در سال­ های اخیر علایم مشابه بیماری آنتراکنوز در در باغات انار استان گلستان شیوع قابل توجهی داشته است. بنابراین تحقیق حاضر با هدف شناسایی عامل این بیماری و بررسی بیماری­زایی قارچ ­های جداسازی شده روی میوه انار اجرا گردید. برای این منظور  در سال 1400 نمونه ­برداری از باغات انار استان گلستان صورت پذیرفت. جداسازی و خالص سازی عامل بیماری با استفاده از روش ­های رایج در بیماری شناسی گیاهی روی محیط سیب زمینی دکستروز آگار اسیدی صورت گرفت. شناسایی جدایه ­های قارچی استفاده از تلفیق داده ­های توالی نواحی ITS-rDNA و ژن بتا توبولین (beta-tubulin) با داده­ های ریخت شناختی صورت پذیرفت. بر اساس تلفیق داده­ های مولکولی با داده ­های ریخت شناختی، هویت جدایه ­های قارچی Colletotrichum theobromicola ( C. gloeosporioides species complex) تعیین گردید. نتایج آزمون بیماری­زایی روی میوه انار در شرایط آزمایشگاه نشان­ داد که جدایه ­های قارچی پس از پنج روز باعث بروز علایم پوسیدگی روی میوه انار شدند. با وجود اینکه گونه ­های متعددی در دو گونه مرکب C. gloeosporioides و C. acutatum به عنوان عامل بیماری آنتراکنوز میوه و بلایت برگی انار در دنیا شناسایی شده ا­ند، در تحقیق حاضر C. theobromicola به عنوان تنها عامل دخیل در ایجاد بیماری آنتراکنوز برای اولین بار در ایران شناسایی گردید. پراکنش جغرافیایی، اهمیت اقتصادی و اکولوژی گونه ­های جنس Colletotrichum در مناطق کشت و پرورش انار در ایران نیاز به مطالعه دارند.