شناسایی چند منظری و ارزیابی بیماریزایی گونه theobromicola Colletotrichum روی انار (Punica granatum) در ایران
نویسندگان
doi
10.22034/arpp.2025.20055چکیده
انار با نام علمی Punica granatum یک میوه مغذی با خواص متعدد مفید پزشکی و سلامتی می باشد. بیماری های پوسیدگی میوه یکی از محدودیت های عمده تولید انار در دنیا به شمار می روند که ممکن است در باغ و یا به عنوان بیماری بعد از برداشت در شرایط انبار بروز کنند. بیماری آنتراکنوز که توسط گونه های جنس Colletotrichum ایجاد می شود یکی از بیماری های مهم و اقتصادی انار در بسیاری از کشورهای تولید کننده انار به شمار می رود، با این وجود اطلاعات در مورد شیوع این بیماری و گونه های Colletotrichum دخیل در این بیماری در ایران محدود می باشد. در سال های اخیر علایم مشابه بیماری آنتراکنوز در در باغات انار استان گلستان شیوع قابل توجهی داشته است. بنابراین تحقیق حاضر با هدف شناسایی عامل این بیماری و بررسی بیماریزایی قارچ های جداسازی شده روی میوه انار اجرا گردید. برای این منظور در سال 1400 نمونه برداری از باغات انار استان گلستان صورت پذیرفت. جداسازی و خالص سازی عامل بیماری با استفاده از روش های رایج در بیماری شناسی گیاهی روی محیط سیب زمینی دکستروز آگار اسیدی صورت گرفت. شناسایی جدایه های قارچی استفاده از تلفیق داده های توالی نواحی ITS-rDNA و ژن بتا توبولین (beta-tubulin) با داده های ریخت شناختی صورت پذیرفت. بر اساس تلفیق داده های مولکولی با داده های ریخت شناختی، هویت جدایه های قارچی Colletotrichum theobromicola ( C. gloeosporioides species complex) تعیین گردید. نتایج آزمون بیماریزایی روی میوه انار در شرایط آزمایشگاه نشان داد که جدایه های قارچی پس از پنج روز باعث بروز علایم پوسیدگی روی میوه انار شدند. با وجود اینکه گونه های متعددی در دو گونه مرکب C. gloeosporioides و C. acutatum به عنوان عامل بیماری آنتراکنوز میوه و بلایت برگی انار در دنیا شناسایی شده اند، در تحقیق حاضر C. theobromicola به عنوان تنها عامل دخیل در ایجاد بیماری آنتراکنوز برای اولین بار در ایران شناسایی گردید. پراکنش جغرافیایی، اهمیت اقتصادی و اکولوژی گونه های جنس Colletotrichum در مناطق کشت و پرورش انار در ایران نیاز به مطالعه دارند.