اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی بر نوجوانان با رفتارهای خودزنی غیر خودکشی و سازگاری اجتماعی: مطالعه موردی چندگانه با طرح اندازه گیری مکرر

نویسندگان
doi
https://doi.org/10.82264/sbq.2026.1238395
چکیده

هدف این پژوهش بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی (MBT-A) بر کاهش رفتارهای خودزنی و بهبود سازگاری اجتماعی در نوجوانان بود. روش پژوهش مطالعه موردی چندگانه با طرح اندازه‌گیری مکرر (دو پیش‌آزمون، ارزیابی میان‌درمان، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه) بود. جامعه آماری شامل نوجوانان دارای رفتارهای خودزنی مراجعه‌کننده به یک مرکز تخصصی کودک و نوجوان بود که از میان آنان ۶ نفر به‌صورت هدفمند انتخاب شدند و ۵ نفر درمان را به‌طور کامل به پایان رساندند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودزنی اتاوا (OSI)، مقیاس سازگاری اجتماعی سینها و سینگ، مصاحبه بالینی و یادداشت‌های درمانگر بود. مداخله در قالب ۱۴ جلسه درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی به‌صورت انفرادی و مشترک با والد اجرا شد. تحلیل داده‌ها به‌صورت تحلیل دیداری روند، شاخص‌های درصد بهبود و ماندگاری اثر انجام شد. یافته‌ها نشان داد که در تمامی آزمودنی‌ها کاهش معنادار در رفتارهای خودزنی (با دامنه بهبود حدود ۳۰ تا ۴۷ درصد) و بهبود در سازگاری اجتماعی (حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد) مشاهده شد و این تغییرات در مرحله پیگیری تا حد زیادی حفظ گردید. نتایج حاکی از اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی در کاهش رفتارهای خودآسیب‌رسان و ارتقای سازگاری اجتماعی نوجوانان است.