فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­دلیل اهمیت گیاه دارویی ماریتیغال، تحقیقی برای ارزیابی اثرات رژیم آبیاری و نیز کودهای زیستی بر روی عملکرد دانه، روغن، خواص علوفه­ای و ترکیبات اسیدهای چرب، به­صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با 10 تیمار و سه تکرار در سال 1396-1395 در شهرستان میاندوآب واقع در جنوب استان آذربایجان­غربی اجرا گردید. عامل اصلی نوع آبیاری (شرایط آبیاری کامل و شرایط عدم آبیاری) و عامل فرعی پنج سطح کود زیستی (شامل شاهد، کود زیستی نیتروژنه، کود زیستی فسفاته، کود زیستی پتاسه و کود زیستی کامل) بودند. طبق نتایج، اثر متقابل رژیم آبیاری  کود زیستی برای عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک در سطح یک درصد معنی­دار و برای درصد روغن، عملکرد روغن، شاخص­های کیفیت علوفه و جذب عناصر غیرمعنی­دار بود. با این حال اثرات ساده آبیاری و کود زیستی برای درصد روغن در سطح پنج درصد و برای عملکرد روغن در سطح یک درصد معنی­دار شدند. همچنین اثر کودهای زیستی بر روی صفات فیبر خام، کربوهیدات­های محلول در آب و درصد ماده خشک قابل هضم معنی­دار بود. با توجه به نتایج به­دست آمده، مقایسه میانگین اثر متقابل نشان داد که حداکثر عملکرد دانه (6/981 کیلوگرم در هکتار) در شرایط آبیاری کامل و تیمار کود زیستی فسفره مشاهده شد و حداقل عملکرد دانه (7/548 کیلوگرم در هکتار) نیز به تیمار شاهد در شرایط بدون آبیاری اختصاص داشت. نتایج مقایسه میانگین اثر متقابل برای عملکرد بیولوژیک ماریتیغال نشان داد که تیمار کود زیستی کامل در شرایط آبیاری کامل، حداکثر (6578 کیلوگرم در هکتار) و تیمار شاهد در شرایط بدون آبیاری، حداقل مقدار (4311 کیلوگرم در هکتار) را داشتند. همچنین تحت شرایط آبیاری کامل و مصرف کود زیستی فسفاته، درصد روغن افزایش معنی­داری داشت. گرچه تیمار کود زیستی کامل توانست عملکرد دانه را افزایش دهد، اما میزان کیفیت روغن ماریتیغال را کاهش داد. از طرفی دیگر علوفه گیاه ماریتیغال تقریباً از کیفیت و ارزش غذایی مطلوبی برخوردار می­باشد و تولید موفق آن تحت شرایط دیم، منجر به برتری ماریتیغال نسبت به سایر گیاهان علوفه­ای شده است. در نهایت نظر به درصد قابل‌توجه روغن در دانه گیاه ماریتیغال و بالا بودن ارزش تغذیه­ای آن (میزان اسیدلینولئیک بالا و وجود اسید لینولنیک)، نتیجه­گیری می­شود که کشت و توسعه این دانه روغنی جدید می­تواند امری سودمند و ضروری باشد.