فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران به دلیل داشتن اقلیم خشک و نیمه‌خشک همواره با مشکل کمبود آب مواجه بوده است. در چند دهه اخیر برداشت بیش‌ازحد از منابع آب برای کشاورزی منجر به وقوع پیامدهای محیط زیستی در کشور شده است. برای کاهش آسیب‏ به محیط‌زیست، باید مقدار برداشت آب از منابع کاهش یابد. کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی می‏تواند پیامدهایی از قبیل کاهش خودکفایی تولید، افزایش هزینه‏های واردات غذا و بیکاری کشاورزان به دلیل رها کردن اراضی (اراضی غیرقابل آبیاری به دلیل کمبود آب) داشته باشد. در این مطالعه با استفاده از سیستم SEA اقدام به بررسی و کمّی‏سازی پیامدهای کاهش اختصاص آب به بخش کشاورزی و چگونگی مواجه با این پدیده از طریق فشرده‏سازی تولید (یعنی افزایش راندمان آبیاری و رفع خلأ عملکرد) اقدام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که در صورت کاهش آب کشاورزی از 86 به 39 میلیارد مترمکعب (به‌عنوان حد ایمن برای جلوگیری از اثرات منفی بر محیط‌زیست) و عدم تغییر در مدیریت تولید محصولات کشاورزی، مقدار تولید آبی از 53/98 میلیون تن به 75/43 میلیون تن، ضریب خودکفایی تولید محصولات گیاهی از 85 درصد به 42 درصد، سطح اراضی زیرکشت آبی از 4/8 به 7/3 میلیون هکتار خواهند رسید. همچنین 16/2 میلیون شغل به دلیل رهاسازی اراضی توسط کشاورزان از بین خواهد رفت. در صورت فشرده‏سازی تولید تا سال 2050 به طوریکه راندمان آبیاری به 60 درصد برسد و عملکرد محصولات به 80 درصد از عملکرد پتانسیل آن‌ها افزایش یابد و با مصرف 39 میلیارد مترمکعب آب، می‏توان در حدود حال حاضر محصولات گیاهی در کشور تولید کرد (52/88 میلیون تن تولید گیاهی در کشت آبی با 39 میلیارد مترمکعب آب در مقایسه با 53/98 میلیون تن با 86 میلیارد مترمکعب آب که با احتساب رفع خلأ در شرایط دیم تولید گیاهی کل 59/109 در مقابل 21/109 میلیون تن فعلی خواهد بود) و مقدار ضریب خودکفایی باوجود کاهش چشمگیر مصرف آب نسبت به شرایط حال حاضر تغییری نکند. بنابراین، فشرده‌سازی یکی از ابزارهای بسیار مهم برای سازگاری با کم‌آبی است که از طریق آن می‌توان از کاهش تولیدات به دلیل کاهش اختصاص منابع آب آبیاری به کشاورزی جلوگیری کرد.