مراقبت آموزشی مادران: شکلدهنده سرمایه فرهنگی کودکان
نویسندگان
1 گروه جامعه شناسی واحد گرمسار دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار
3 گروه انسان شناسی دانشگاه تهران
doi
10.22054/rjsw.2025.82883.782چکیده
هدف اصلی مقاله تبیین عملکرد مادران در فرآیند شکلدهی به سرمایه فرهنگی کودکان و شناخت چالشهای آنها در این مسیر است. روش مورد استفاده در این پژوهش، مردمنگاری بود و برای گردآوری اطلاعات از تکنیک مصاحبه مردمنگارانه نیمهساختاریافته و مشاهده استفاده شد. مشارکتکنندگان شامل 20مادر 33 تا 48ساله بودند که فرزندان زیر هفت سال خود را به کلاس نمایش خلاق و موسیقی میآوردند. نمونهگیری در ابتدا هدفمند و در ادامه به صورت نظری انجام شد. میدان تحقیق، دو مرکز آموزشی در دو منطقه مختلف در تهران در نظر گرفته شد. پس از پیادهسازی با روش تحلیل مضمون و استفاده از مشاهدهنامهها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. به منظور حساسیت نظری، نظریات مربوط به سرمایه فرهنگی بوردیو و سرمایه عاطفی و رویکردهای فمینیستی مرور شد. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که مادران به واسطه سرمایه عاطفی خود، منابعی را برای پیوند قوی با فرزندان به کار میگیرند تا ویژگیهایی را که جامعه برای آن ارزش قائل است (سرمایه فرهنگی)، در فرزندان خود پرورش دهند. آنها با از خودگذشتگی و صرف وقت بسیار به کودک آموزشمیدهند یا با ثبتنام در کلاسهای گوناگون او را با مهارتهای مختلف تجهیز میکنند و از این طریق سرمایه فرهنگی فرزندان خود را شکل میدهند. مادران در مسیر تولید و انباشت سرمایه فرهنگی برای فرزندان، دچار چالشهایی میشوند که عبارتند از: 1) مادر کافی یا کامل؛ 2) تعارض مادری با اشتغال و پیشرفت؛ 3) احساس کمبود سرمایه فرهنگی.