دلایل، زمینهها و پیامدهای ازدواج زودرس از منظر دانش آموزان دختر متاهل
نویسندگان
1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 -
doi
10.22054/rjsw.2025.76158.720چکیده
هدف اصلی این مطالعه، تحلیل کیفی دلایل، زمینهها و پیامدهای ازدواج زودرس از منظر دانشآموزان دختر دوره متوسطه است. چارچوب مفهومی این مطالعه بر مفاهیم و نظریههای جامعهشناسی خانواده استوار است. پژوهش حاضر از نوع کیفی (زمینهای) است. در این مطالعه با استفاده از روشهای نمونهگیری هدفمند و نظری، 16 نفر از دانش آموزان دختر متأهل بخش سردرود شهرستان رزن به عنوان نمونه انتخاب شدهاند؛ معیار تعیین حجم نمونه، رسیدن به اشباع نظری است. دادهها با استفاده از ابزارهای پرسشنامه باز و مصاحبه عمیق فردی جمعآوری شدند و با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون در چارچوب 3 مقوله اصلی، 8 مقوله فرعی و 27 مفهوم تحلیل و تفسیر شده-اند.نتایج این تحقیق نشان میدهد از منظر دانش آموزانی که در سن پایین ازدواج کردهاند، برای ازدواج زودرس دو دلیل عمده فردی و خانوادگی وجود دارد. دختران متأهل دلایل فردی ازدواج زودرس را «رقابت فردی»، «کاهش ریسک مجردی»، «نداشتن آینده روشن (غیر از ازدواج»، «کسب رضایت والدین» و دلایل خانوادگی آن را «کنترل و سلطه بر زن»، «تقویت پیوندهای خویشاوندی» و «سروسامان دادن به فرزندان» میدانند. از نظر دختران بسترهای فرهنگی ازدواج زودرس «ارزشهای عرفی و مذهبی ازدواج» و بسترهای اجتماعی آن را «فروپاشی خانواده»، «شبکههای اجتماعی»، و «انعطافپذیری قانون (منع ازدواج با کودکان)» فراهم میکنند. پیامدهای ازدواج زودرس «بزرگسالی زودرس»، «سلب سوژهگی از زن»، «محصورشدن به فضای خصوصی»، «دخالت دیگری در زندگی خصوصی»، «ناسازگاری نقشها» و «منزلت اجتماعی» هستند.