درک و تصور زنان از تأثیر سیاست‌های تشویقی بر امر فرزندآوری: یک مطالعه کیفی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد مطالعات زنان و خانواده، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

doi
10.22054/rjsw.2025.74494.690
چکیده

جمعیت یکی از مسائل مهم و حیاتی هر کشوری است و باروری و فرزندآوری از مولفه‌های اصلی آن به‌شمار می‌روند. مطالعه‌ی حاضر با هدف شناخت درک و تصور زنان از تأثیر سیاست‌های تشویقی بر امر فرزندآوری انجام شده است. این پژوهش از روش تحقیق کیفی و رویکرد مطالعه موردی استفاده کرده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شده‌اند. برای دستیابی به اهداف پژوهش، 17 زن متأهل با سطوح تحصیلی و شغلی مختلف ساکن شهر تهران به صورت هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع داده ادامه یافت. در تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. یافته‌های پژوهش در دو مضمون اصلی «موانع مرتبط با باروری و فرزندآوری» و «درک و تصور زنان مشارکت‌کننده از سیاست‌گذاری‌های حمایتی فرزندآوری»، مقوله‌بندی شده که شامل مضمون‌های فرعی «چالش‌های مالی و اقتصادی»، «در حاشیه قرارگرفتن ارزش‌های مادرانه»، «تغییر ارزش‌ها و هنجارها»، «فقدان مهارت‌ها و توانمندی‌های مادرانه» و همچنین مضمون‌های درک و تصور از سیاست‌های حمایتی، «حوزه تبلیغات و اطلاع‌رسانی»، «حوزه اجرای سیاست‌های تشویقی»، «بررسی ابعاد سیاست‌های تشویقی فرزندآوری» و «فرزندآوری به مثابه عمل به وظیفه دینی و ملی» است. در مجموع یافته‌های تحقیق نشان داد مطالبات و خواسته‌های زنان مصاحبه‌شونده به منظور سیاست‌گذاری مطلوب در حوزه سیاست‌های تشویق فرزندآوری در سه دسته «راهکارهای بهبود سیاست‌های تشویقی»، «ارائه تسهیلات مادرانه» و «مناسب‌سازی ادغام شغل و امور زنانه» قابل دسته‌بندی بوده و لازم است سیاست‌گذاران علاوه بر سیاست‌های حمایتی ارائه شده به این خواست و مطالبه زنان نیز توجه ویژه نمایند.

کلیدواژه‌ها