بقای Macrophomina phaseolina و سایر قارچ‌های همراه در بقایای سویا و تاثیر Trichoderma harzianum بر تغییرات جمعیت آن‌ها

نویسندگان
doi
چکیده

قارچ Macrophomina phaseolina یکی از بیمارگرهای مهم سویا و عامل پوسیدگی ذغالی در مناطق عمده‌ کشت سویا در ایران و جهان است. در این مطالعه‌ دو ساله، بقای M. phaseolina و سایر قارچ‌های همراه بقایای سویا و نیز تاثیر Trichoderma harzianum بر تغییرات جمعیت قارچ‌ها طی زمان، در شرایط محیطی استان گلستان مورد بررسی قرار گرفت. در سال اول، بقایای سویای آلوده به M . phaseolina در پاکت‌های پلی‌پروپیلنی منفذدار قرار داده شد و در سه عمق 5-0، 15-10 و 25-20 سانتی‌متری در دو خاک آلوده به M . phaseolina و غیرآلوده مدفون گردید. نمونه‌ها طی هشت ماه و در فواصل زمانی دو ماهه از خاک خارج شده و مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتایج به دست آمده، درصد فراوانی جداسازی M. phaseolina ، روند کاهشی خطی و کندی طی زمان داشته و بعد از هشت ماه از 3/93 درصد به 6/73 درصد رسید. هم‌چنین فراوانی Trichoderma spp. طی زمان به صورت خطی و به میزان شش درصد افزایش یافت. فراوانی جداسازی M. phaseolina در دو نوع خاک و در اعماق مختلف مشابه بود. در سال دوم، پاکت‌های محتوی بقایای سویای آلوده، در دو خاک آلوده و سترون که با زادمایه Trichoderma harzianum MKR 1321  مایه‌زنی شده بود (+T) مدفون گردید و با تیمار شاهد بدون مایه‌زنی (-T) مورد مقایسه قرار گرفت. درصد فراوانی M. phaseolina طی زمان، در تیمار +T، 5/77 درصد کاهش یافت در حالی که این میزان در تیمار -T  برابر 2/11 درصد بود. هم‌چنین سترون یا آلوده بودن خاک تاثیری بر فراوانی جداسازی آن نداشت. فراوانی جداسازی Trichoderma spp. در تیمار +T پس از هشت ماه 9/93 درصد افزایش یافت. افزایش فراوانی جداسازی Trichoderma spp. به موازات کاهش فراوانی M. phaseolina و سایر قارچ‌ها رخ داد. این نتایج نشان می‌دهد که نقش ترکیبی T. harzianum به عنوان مایکوپارازیت و تجزیه‌کننده‌ قوی مواد گیاهی، سبب کاهش بقای M. phaseolina و سایر قارچ‌های همراه در بقایای گیاهی مدفون در خاک می‌شود.