تحلیل موانع و مشکلات مدیریت آب کشاورزی در اراضی شالیزاری شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

2 گروه اقتصاد کشاورزی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

3 گروه اقتصاد کشاورزی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

4 گروه مهندسی آب دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

doi
چکیده

در سال‌های اخیر، آورد رودخانه سفیدرود به‌عنوان تامین کننده اصلی آب شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود حدودا 50 درصد کاهش پیدا کرده است. لذا استفاده بهینه از آب موجود برای پایداری تولید محصولات کشاورزی در استان گیلان به‌خصوص برنج ضروری است. در این راستا، بررسی مشکلات مدیریت آب کشاورزی در شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود و اولویت‌بندی آنها، برای یافتن راهکارهای اجرایی مناسب ضروری است. هدف این پژوهش بررسی چالش‌های پیش روی مدیریت منابع آب در شالیزارهای تحت پوشش شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود است. در این راستا، پس از تشکیل درخت تصمیم بر مبنای نظر خبرگان و مرور الگوهای تجربی موجود، جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز از طریق پرسش‌نامه و مصاحبه حضوری با خبرگان حوزه آب استان گیلان، اولویت‌بندی مشکلات با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) صورت گرفت. درخت تصمیم در سه سطح تعریف شد: سطح اول دارای سه زیرشاخص، سطح دوم دارای 16 زیرشاخص و سطح سوم دارای 85 زیرشاخص است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی انجام شد. نتایج نشان داد که از میان سه عامل اصلی مشکلات و موانع آب در سطح مزرعه، تأمین آب و انتقال آب، شاخص انتقال آب با معادل 40% بیشترین سهم مشکلات را دارا می‌باشد و شاخص تأمین آب با 29% کمترین سهم را به خود اختصاص داده است. هرکدام از این عوامل با زیرمعیارهایی بررسی شد که ارزیابی ویژه متخصصین را ضروری می‌سازد و تصمیم‌گیری دقیق و حرفه‌ای کارشناسان در این حوزه را لازم کرده است. تمرکز اصلی برنامه‌های اصلاحی شبکه باید بر حل مشکلات انتقال آب نظیر تکمیل کانال‌های شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود متمرکز باشد.