از واژه تا تصویر: تحلیل تطبیقی اقتباس در فیلم «خانۀ دوست کجاست؟» از شعر «نشانی» سهراب سپهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
doi
10.22103/jcl.2023.20258.3534چکیده
امروزه ادبیات تطبیقی، تنها به بحث میان آثار ادبی از زبانهای مختلف با ژانر یکسان، نمیپردازد؛ بلکه به تطبیق رشتههای مختلف هنری و مشخص کردن تأثیر و تأثرهای آنان بر یکدیگر، نیز میپردازد. یکی از حوزههای مهم و جذاب مطالعات «بینارشتهای»، حوزۀ تطبیق آثار سینمایی متأثر از شعر شاعران مختلف است. چنین خلقی، در تاریخ سینمای ایران، آنچنان مورد توجه قرار نگرفتهاست و تعداد معدودی از سینماگران خوشذوق و صاحب سبک، به این روش، پرداختهاند. یکی از این سینماگران، مرحوم «عباس کیارستمی» است. او در دهۀ شصت، با اقتباس از شعر «نشانی» سهراب، فیلمی با عنوان «خانۀ دوست کجاست؟» ساخت. در این پژوهش، با مداقه در عناصر شعر و سینما و کارکرد لوازم آنان، به بررسی شعر سهراب و سینمای کیارستمی (چه از نظر سبکی چه جهانبینی) پرداخته شده و سپس تطبیق این دو اثر از نظرگاه «فضاسازی»، «قالب»، «راوی» و «مضمون» اساس کار قرار گرفتهاست و نتایجی به دست آمد که اقتباس آزاد و آگاهانۀ کیارستمی از شعر سپهری را آشکار میسازد.