اثرات تغییر اقلیم و تغییر تاریخ کشت بر عملکرد گندم بهاره(مطالعه موردی: دشت قزوین)

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی)ره(، قزوین، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی)ره(، قزوین، ایران.

doi
چکیده

بررسی اثرات تغییرات اقلیمی در بهبود وضعیت بهره‌وری کشاورزی بسیار حائز اهمیت است. پیش‌بینی می‌شود که روند افزایش دما در قرن بیست و یک ادامه یابد و منجر به ایجاد تغییراتی در شرایط اقلیمی مناطق شود. تغییر در توزیع بارش، دما و منابع آب از پیامدهای آسیب‌زا تغییر اقلیم شمرده می‌شود که می‌تواند اثرات مخربی را در تولید محصولات کشاورزی همراه داشته باشد. در این مطالعه اثر تغییرات اقلیمی و کشت در تاریخ‌های مختلف؛ بر میزان عملکرد کشت رقم‌ پارسی گندم بهاره در دشت قزوین بررسی شد. این بررسی در بازه 2100-2021 و با مقایسه دو منبع اطلاعاتی LARS-WG و DKRZ در تولید داده‌های سالانه تغییر اقلیم و به کار‌گیری مدل Aquacrop در شبیه‌سازی واکنش گیاه به تغییرات ذکر شده، صورت گرفت. در دوره‌های 2040-2021، 2041-2060، 2061-2080 و 2100-2081 از بین تاریخ‌های مختلف کشت (تاریخ‌های 15 بهمن، 1 اسفند، 15 اسفند، 1 فروردین و 15فروردین)‌ مناسب‌ترین تاریخ، به منظور افزایش عملکرد گندم بررسی شد. طبق نتایج مدل‌ها در هر دو سناریو 5/4 و 5/8، در هر چهار دوره 2021-2040، 2041-2060، 2061-2080 و 2081-2100، عملکرد گندم بهاره نسبت به مقدار آن در دوره پایه افزایش خواهد یافت. بیشترین عملکرد در کل این دوره‌ها و مدل‌ها برای دوره 2081-2100 تحت شرایط اقلیمی مدل LARS-WG در سناریو 5/8 در صورتی که تاریخ کشت 15 بهمن ماه انجام شود، پیش‌بینی می‌شود؛ که مقدار آن برابر 43/12 تن بر هکتار با انحراف معیار 31/0 تن بر هکتار باشد و کمترین عملکرد برای دوره 2040-2021 تحت شرایط اقلیمی LARS-WG در سناریو 5/4 درتاریخ 15 فروردین اتفاق می‌افتد. پیش بینی می‌شود مقدار آن برابر با 87/7 تن بر هکتار با انحراف معیار 36/0 تن بر هکتار باشد. در هر 4 دوره 2021-2040، 2041-2060، 2061-2080 و 2100-2081 تاریخ 15 بهمن (4 فوریه) به عنوان مناسب‌ترین تاریخ کشت این دوره‌ها، برای افزایش عملکرد گندم در دشت قزوین توصیه می‌شود.