فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ملانصرالدین، شخصیتی ساده‌لوح اما عاقل و طناز است که در بین ایرانیان، ترک‌ها و عرب‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد. حکایت‌های او که نه راوی ثابتی دارند و نه منبع مشخصی، سینه به سینه نقل شده‌اند و هر انسان اهل‌ذوقی، داستانی بر آن افزوده است. در کشور آلمان نیز، برادران گریم، به ثبت و ضبط افسانه‌های آلمانی پرداخته‌اند. حضور دائمی شخصیت‌های عامه که معمولاً با ساده‌لوحی ایفای نقش می‌کنند، در این مجموعه جالب توجه است. شباهت بسیاری از درون‌مایه‌های این داستان‌ها با حکایاتی در ادبیات فارسی که از آن‌ها برای آموزش افراد استفاده می‌شد، ما را بر آن داشت که به مقایسة تطبیقی آن‌ها با توجه به رویکرد مکتب آمریکایی در مطالعات تطبیقی بپردازیم. در این پژوهش، با ابزار کتابخانه‌ای و روش تحلیل محتوا، شباهت‌ها و تفاوت‌های داستان‌های ملانصرالدین و افسانه‌های برادران گریم بررسی شده‌است. افراد ساده‌لوحِِ قهرمان این داستان‌ها ، مردم عادی جامعه هستند که رویاهایشان در درون قصه‌ها به حقیقت می‌پیوندد. در قصه‌های ایرانی، ملا، شخصیتی ساده و نادان دارد که اغلب دچار خودکم‌بینی است ولی گاهی خود را چنان حق به جانب و خودبزرگ‌بین جلوه می‌دهد که همین تضاد شخصیتی باعث ایجاد خنده در مخاطب می‌شود. قهرمانان افسانه‌های برادران گریم نیز ساده‌لوح، نادان و زودباورند. اغلب آن‌ها، سومین برادر هستند و گاهی از نظر جثه، کوچک‌تر و ضعیف‌تر از دیگرانند. خوش‌شانسی، زیرکی و حوادثِ اتفاقیِ خوشایند در زندگی این افراد ساده‌لوح، از نقاط عطف داستانی است و حضور جادو و عناصرجادویی در قصه‌های آلمانی، از عواملی است که بر جذابیت این آثار می‌افزاید.