فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه خلاء موجود بین توان تأمین آب و رشد فزاینده تقاضا، بحران کم‌آبی را تشدید نموده و این امر سوء برداشت از منابع آبی زیرزمینی و به تبع آن افت سطح تراز آبخوان‌ها را به دنبال داشته است. دشت سروستان در استان فارس نیز در زمره مناطق بحرانی از نظر منابع آبی بوده و برای مدیریت منابع آبی در این دشت در طرحی موسوم به طرح تعادل‌بخشی آبخوان، نصب کنتورهای حجمی در مسیر چاه‌های آب کشاورزی به عنوان فناوری حوزه مصرف آب پیشنهاد شده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر مشارکت در طرح تعادل‌بخشی آبخوان دشت سروستان صورت پذیرفت که به شیوه پیمایش انجام شد. جامعه‌آماری تحقیق، متشکل از تمامی کشاورزان بهره‌بردار از منابع آب‌های زیرزمینی بخش کوهنجان شهرستان سروستان بود (1293= N) که با روش طبقه‌ای تصادفی با انتساب متناسب، 384 نفر از آنان مورد مطالعه قرار گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ای محقق ساخته بود که روایی آن با کسب نظر متخصصان موضوعی تأیید گردید. پایایی ابزار سنجش نیز با انجام مطالعه‌ راهنما و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ مورد تائید قرار گرفت (68/0-90/0). داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 25 پردازش گردید. بر اساس نتایج آزمون رگرسیون لجستیک، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر مشارکت در طرح، درک از لذت، اعتماد و قصد مشارکت بودند. مقایسه متغیرهای مؤثر بر مشارکت در طرح نشان داد، میانگین هنجار ذهنی، خودپنداشت، نگرش، قصد مشارکت، سطح تحصیلات، درآمد، سطح زیر کشت، سطح مالکیت، دور آبیاری در بهره‌برداران مشارکت‌پذیر در قیاس با گروه مشارکت‌گریز به طور معناداری بیشتر بوده است؛ در حالی‌که میانگین درک از هزینه، سن، تعداد فرزندان، تعداد افراد تحت تکفل در کشاورزان مشارکت‌پذیر نسبت به گروه دیگر به طور معناداری کم‌تر به‌دست آمد. در نهایت راهکارهایی عملیاتی برای ارتقاء مشارکت در طرح تعادل‌بخشی آبخوان پیشنهاد گردیده است.