ارزیابی مقاومت به خشکی مخلوط‌های چمن و شبدر، به منظور معرفی گیاهان پوششی با نیاز مراقبتی کمتر

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استاد گروه علوم باغبانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

2 دانشیار مرکز تحقیقات کشاورزی طروق خراسان رضوی، ایران

3 دکتری تخصصی گیاهان زینتی، گروه علوم باغبانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

4 دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

5 دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

doi
10.22069/jopp.2021.17623.2630
چکیده

سابقه و هدف: چمن‌های با نیاز مراقبتی پایین شامل مخلوطی از چمن با یکسری گیاهان برگ پهن برای ایجاد یک ترکیب متنوع گونه-ای است در واقع نوعی چمن‌های کم هزینه هستند که میزان نهاده‌ها از جمله آبیاری، کوددهی، علف کش و چمن زنی در آنها کاهش یافته باشد و در مقابل هجوم علفهای هرز استقامت کند، که این امر به حفظ منابع طبیعی و کاهش آلاینده‌ها کمک میکند. مواد و روش‌ها: با هدف بررسی پاسخ رشدی اندام هوایی و زیر‌زمینی مخلوط‌‌های چمن و شبدر به تنش خشکی در مقایسه با چمن مخلوط تجاری، آزمایشی در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی، در قالب آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح کاملا تصادفی با 6 تیمار: ترکیب فستوکا + میکروشبدر(FM) ، لولیوم + میکرو شبدر(LM) ، لولیوم + شبدر سفید (LT)، فستوکا اروندیناسه+ لولیوم پرنه+ میکرو شبدر(FLM) ، فستوکا اروندیناسه+ لولیوم پرنه+ میکرو شبدر+ شبدر سفید (FLTM) در مقایسه با چمن مخلوط تجاریS) ) با 4 سطح تنش خشکی شامل 25، 45، 65 و 85 درصد ظرفیت زراعی و با 3 تکرار انجام شد. صفات ارتفاع، عرض برگ، تعداد پنجه، وزن تر و خشک اندام هوایی، سطح ریشه، میانگین قطر ریشه، مجموع طول ریشه، حجم ریشه و وزن تر و خشک ریشه مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که در رقابت بین 6 نوع مخلوط چمن و شبدر، بیشترین و کمترین ارتفاع به ترتیب مربوط به مخلوط LT با میانگین 89/5 سانتی‌متر و مخلوط FLTM با میانگین 02/5 بود. از نظر وزن تر و خشک اندام هوایی، FLTM و LT بیشترین و FM کمترین مقادیر وزن تولیدی را به خود اختصاص دادند. همچنین تنش 65% ظرفیت زراعی، تاثیر معنی‌داری بر روی ارتفاع گیاهان نگذاشت و اختلاف معنی‌دار در سطوح 45 و 25 درصد ظرفیت زراعی مشاهده شد. تنش 25 درصد ظرفیت زراعی به صورت معنی-داری عرض برگ و تعداد پنجه ها را تحت تاثیر قرار داد و شدت تنش تا حد 45 درصد ظرفیت زراعی نتوانست به طور معنی‌داری اثر منفی بر روی وزن تر و خشک اندام هوایی چمن مخلوط‌ها بگذارد. از نظر اندام های زیرزمینی، بیشترین مقادیر وزن تر و خشک ریشه مربوط به چمن‌های FLTM و LM و سپس FM بود. اما کمترین مقادیر وزن تر و خشک تولیدی ریشه مربوط به چمن LT به ترتیب با مقادیر 68/38 و 52/9 گرم در گلدان مشاهده گردید. از نظر سطوح مختلف تنش خشکی، در تنش ملایم 65% ظرفیت زراعی میزان وزن تر و خشک ریشه نسبت به سطح 85% به میزان 93/20 و 54/9 درصد افزایش نشان داد اما از تنش 45% ظرفیت زراعی به بعد، تنش خشکی منجر به کاهش میزان وزن تر و خشک تولیدی ریشه گردید. به طوریکه در تنش شدید 25% میزان کاهش وزن تر و خشک ریشه نسبت به تنش 85% به ترتیب معادل 64/52 و 87/54 درصد بود.نتیجه‌گیری: در نهایت میتوان نتیجه‌گیری نمود که تمام مخلوط‌های چمن و شبدر به جز LT از نظر صفات ریشه برتر از چمن تجاری اسپورت (S) بودند در حالیکه از نظر صفات اندازه گیری شده اندام هوایی برترین چمن مخلوط، FLTM بود.