بررسی تطبیقی مؤلفههای گروتسک در دو اثر مغازه خودکشی ژان تولی و شازده احتجاب هوشنگ گلشیری.
نویسندگان
1 استادیار بخش زبانهای خارجی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
doi
10.22103/jcl.2023.21220.3598چکیده
طنز را میتوان در دو حوزهی طنز شیرین و طنز سیاه (گروتسک) دستهبندی کرد. گروتسک به جنبههای تلخ، مشوش و هولناک زندگی به ویژه در وجه فردی آن میپردازد. هدف از این پژوش که به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است، شناسایی و مقایسهی مؤلفههای گروتسک در دو اثر مغازه خودکشی ژان تولی و شازده احتجاب هوشنگ گلشیری است. نتایج پژوهش نشان میدهد که هتاکی و دشنامگویی، خندهآور و خوفناک بودن، اغراق، نابهنجاری و عدم اعتقاد به نظام احسن خلقت از مؤلفههای گروتسک در این دو اثر هستند. که در اثر «مغازه خودکشی»، مؤلفهی هتاکی به شکل بسیار کمتری نسبت به اثر گلشیری به چشم میخورد. همچنین فحاشیها در این اثر، بر خلاف اثر شازده احتجاب تماماً از نوع غیررکیک هستند. در اثر مغازه خودکشی، مؤلفه خوفناکی خندهآور به همان میزانی که در اثر شازده احتجاب وجود دارد، اما با کیفیتی دیگر منعکس شده است. در اثر «شازده احتجاب»، مؤلفهی اغراق دیده نمیشود. با این وجود اثر «مغازه خودکشی» مشحون از اغراقها و بزرگنماییهاست. این بزرگنماییها تا حد زیادی به فانتزی این اثر نیز مرتبط است. همچنین در اثر «شازده احتجاب»، فضاسازیها اگرچه سیاه و نابهنجار است، ولیکن هیچیک از شخصیتها نگاهی بدبینانه به جهان هستی ندارند. از این رو مؤلفه «عدم اعتقاد به نظام احسن خلقت» از گروتسک تا حد کمی در این اثر منعکس شده است. این در حالی است که اثر «مغازه خودکشی» بر اساس ایدهی اعتراض به جهان هستی و نگاه منفی به روزگار انسان، شکل گرفته است.