مدیریت وزن و قافیه در ترجمۀ شعر
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه زبان فرانسه، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران
2 استادیار گروه زبان فرانسه، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران
3 دانشیارگروه فرانسه، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22103/jcl.2022.19072.3439چکیده
زبان را می توان از یک منظر به دو لایۀ معنایی و فیزیکی تقسیم کرد. لایۀ معنایی متشکل از معناها و مفاهیم است، که وجود عینی ندارند. لایۀ فیزیکی متشکل از عناصری است که کلمات یا وزن و قافیه را میسازند و عینیّت دارند. همه میدانند که لایۀ فیزیکی زبان، در ادبیات، به ویژه در شعر، کاربرد گستردهای دارد؛ اما سؤال این است که آیا این لایه را میتوان ترجمه کرد و آیا این لایه را باید ترجمه کرد؟ اگر پاسخ مثبت است، چگونه باید این کار را کرد؟ در این مقاله تلاش میشود به این سؤالها پاسخ داده شود. البته تمرکز ما بر روی وزن و قافیۀ شعر است. از آنجا که قالبهای شعر کلاسیک فارسی و واژگان و مفاهیمی که آن را پدید میآورند محدود و تغییرناپذیر هستند، این شیوه نمیتواند ظرفی مناسب برای محتوای شعری فرهنگی دیگر باشد؛ از طرف دیگر، واژههای جدید در وزنهای کلاسیک نمیگنجند، و این به طراوت شعر منبع آسیب میزند. قصد ما معرفی یک اسلوب تازه در ترجمه است، متشکل از نوعی نثر آهنگین و نوعی قافیۀ توسعهیافته، که تأثیرگذاری لایۀ فیزیکی یک شعر ترجمهشده را به حداکثر میرساند، بدون آنکه وجه معناشناسانۀ آن را تضعیف کند.