تحلیل نمایشنامه سه برخوانی بهرام بیضائی بر اساس نظریه سبک‌‌شناسی لایه‌‌ای

نویسندگان
doi
چکیده

سبک‌‌شناسی لایه‌‌ای، از جامع‌‌ترین روش‌‌های جدید و تلفیقی از ساختارگرایی و صورت‌‌گرایی است که اثر ادبی را در پنج لایه آوائی، واژگانی، نحوی، بلاغی و معنایی بررسی می‌‌کند. این روش علاوه بر جلوه‌‌های زیبایی‌شناسی، به ابعاد فکری و پیوند میان صورت و محتوا می‌پردازد و اطلاعات ارزشمندی از شخصیت‌‌ها، اندیشه و رفتارهای زبانی اثر ارائه می‌‌دهد. نمایشنامه از پرکاربردترین گونه‌‌های ادبیات نمایشی است؛ از این رو، پژوهش حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی، نمایشنامه خلاق «سه برخوانی» بهرام بیضائی را بر اساس سبک‌‌شناسی لایه‌‌ای تجزیه و تحلیل کرده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که بیضائی با به‌کارگیری هوشمندانه عناصر شکل‌‌گیری لایه‌‌های پنج‌گانه در این اثر، موفق به گسترش آهنگ باشکوه حماسی، بازآفرینی جلوه‌‌های گوناگون زبان و خلق ساختاری جدید در زبان نوشتاری شده است. وی هم‌چنین با آفرینش تصاویر بدیع، توصیفات خیالی و خلاقیت‌‌های زبان بلاغی، توانسته است پیام‌های مختلف متن را از طریق برجسته‌‌سازی سبکی به مخاطب منتقل کند.