ملاحظاتی در متن و حواشیِ تذکره الاولیای عطار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروهِ زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
2 استاد زبان و ادب فارسی گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
doi
10.22059/jis.2023.354717.1183چکیده
تذکرةالاولیا جزء نخستین کتابهایی است که در زبان فارسی، به صورت یکپارچه، به ذکر اقوال و مقامات زاهدان و مشایخ صوفیه پرداخته است، و نیز در سلک نخستین آثار فارسی است که به صورت علمی و امروزی تصحیح شده است (1905) و این خود گواهی است بر ارزش و اهمیت این نامۀ جاودانۀ عطار نیشابوری. بی تردید چنین اثر سترگی پژوهش های متنوع و نوآیینی را می طلبد و شماری از مصحّحان و محققان کوشش هایی ستودنی در این راستا داشته اند؛ با این همه، این کتاب هنوز نکات بسیار پُراهمیت و زوایای پنهانی دارد که بدان پرداخته نشده است و در این مقاله کوشش شده است تا جهت کارآمدی هرچه بیشتر این اثر به ده مورد از آنها اشاره شود: ابتدا مقدمه ای کوتاه دربارۀ تذکرةالاولیا و مسئلۀ انتساب آن به عطار ارائه می شود و سپس در باب مسائلی مانند «شبهه ناکی نیل»، افتادگی یک نام مهم در ذکر ابوحفص حدّاد، عدم شاگردی ابوالقاسم کرّکانی نزد ابوعثمان مغربی دربارۀ انتساب سخنی به ابومحمد جریری، شناسایی یکی از اعلام تذکره به نام ثعلبه انصاری، بی اعتباری نسبنامۀ ابوعلی رودباری، نسبت فامیلی ابوعمرو نجید و ابوعبدالرحمن سُلمی، ارتباط ابنخفیف و جنید بغدادی، رابطۀ استادشاگردی عمرو بن عثمان مکّی و جعفر خلدی و تاریخ صحیح فوت محمد بن اسلم طوسی، با ذکر مستندات معتبر بحث خواهد شد.
