بررسی تصویر فرهنگی - اعتقادی اقوام مختلف در سفرنامهی ابن فضلان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات و فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران،
2 استادیار گروه زبان و ادبیات و فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران،
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات و فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران،
doi
10.22103/jcl.2022.17718.3294چکیده
هدف این تحقیق بررسی و مقایسهی تصاویر فرهنگی - اعتقادی اقوام ایرانی، ترک، صقالبه و روس در سفرنامهی ابنفضلان بوده و عوامل دخیل در نگاه ارزشگذارانهی مؤلف را شناسایی خواهد کرد. برای تحقق این هدف نخست انواع تصاویر فرهنگی - اعتقادی این 4 قوم طبقهبندی و توصیف شده است. سپس نگاه ارزشگذارانهی ابن فضلان در بیان این تصاویر تحلیل گردیده و در پایان دلایل این نگرش ارزشی بررسی و شناسایی شد. از رهگذر این تحلیل این نتیجه حاصل شد که در تصاویر ارائه شده در موضوعات مختلف نگاه ابن فضلان به ایران و صقالبه اغلب مثبت و گاهی بیطرفانه بوده اما دربارهی ترکان و روسها دیدگاه وی غالباً منفی بوده است. در خصوص عوامل تأثیرگذار بر نگرش ارزشی ابن فضلان نیز این موارد به دست آمد: هدف سفر، جایگاه مذهبی مؤلف، موقعیت فرهنگی، سیاسی و مذهبی کشور خودی، پیشینهی تاریخی و مذهبی اقوام بیگانه، و روابط سیاسی و مذهبی با هر کدام از این اقوام.
