آسیبشناسی و شناخت عوامل عدم اجراییشدن طرحها، پروژهها، فناوریها و پژوهشهای فناورانه آب کشور
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی و مدیرعامل و رئیس هیئتمدیره شرکت آب منطقهای البرز، کرج، ایران.
2 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی و دبیر کمیته تحقیقات و فناوری، شرکت آب منطقهای البرز، کرج، ایران.
doi
چکیده
بررسیها نشان میدهد آنطور که باید و شاید از فناوریهای ساختهشده و اختراعاتی که در بخشهای مختلف آب (شرب، صنعت و کشاورزی) توسعه یافتهاند، در مقام اجرا استفاده نمیشود؛ بنابراین باید مشکلات موجود موشکافی شده و راهحلهای علاج بخش برای ورود فناوریهای جدید در صنعت آب ارائه شود. بدین منظور 10 مورد از مهمترین فناوریها، ابداعات، اختراعات، پروژهها و ایدههای کاربردی برای بخش آب کشور از بین 70 فناوری منتخب، شناسایی شدند. سپس پرسشنامه مورد نظر توسط 15 نفر از افراد متخصص، مجرب، خبره و مسلط به موضوع در بهار و تابستان 1401 تکمیل و در پاییز و زمستان 1401 تحلیل شد. برای سنجش پایایی پرسشنامهها از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد و مقدار آن برای قسمتهای مختلف پرسشنامه (قوت، ضعف، فرصت و تهدید) بین 1-85/0 بود که مورد تائید است. سپس تجزیهوتحلیل داخلی و خارجی هر فناوری، با استفاده از ابزار تحلیلی SWOT انجام و بهترین راهبرد برای هر فناوری معرفی شد. دستهبندی برترین و پرتکرارترین عوامل در هرکدام از بخشهای چهارگانه بر اساس نتایج 10 فناوری مورد بحث حاکی از آن بود که گزینه افزایش راندمان و صرفهجویی قابلتوجه آب (S1) از بخش نقاط قوت با 7 بار قرارگیری در رتبه اول، بهعنوان مهمترین گزینه شناسایی شد. هزینه بالای طراحی، ساخت و یا اجراء (W1) از نقاط ضعف با 7، تغییر رویکرد سیاستگذاریهای کلان کشور و پذیرش فناوری جدید (O3) و ذخیره آب، قابلیت توسعه و پایداری امنیت آبی و غذایی کشور (O4) از نقاط فرصت با 3 و همچنین تأثیر کوتاهمدت فناوری و مشکلات آتی مربوط به آن (T1)، بروکراسی اداری و عدم تسریع فرایند ثبت اختراع و استفاده از فناوری (T2) و بازده اقتصادی-فنی پایین و خارج شدن از چرخه کاربرد (T5) از نقاط تهدید با 3 بار قرارگیری در رتبه اول، پرتکرارترین گزینههای هر بخش بودند. همچنین آسیبشناسی عوامل موفقیت و شکست فناوریها نشان داد که نقطه قوت بومیسازی فناوری و اختراعات صنعت آب و تولید دادههای معتبر (S5)، نقطه ضعف مشکلات مربوط به عدم سهولت در بهرهبرداری (W3)، نقطه فرصت توسعه دانش فنی و انتقال علم به کشورهای دیگر (O1) و نقطه تهدید بازده اقتصادی-فنی پایین و خارج شدن از چرخه کاربرد (T5) به ترتیب با 4، 4، 4 و 5 بار قرارگیری در رتبه پنجم، بهعنوان کماهمیتترین عوامل شناسایی شدند. در مجموع راهبرد رقابتی بهعنوان کارآمدترین راهبرد شناخته شد.
