بررسی اسامی غیربومی («دیگری») قهرمانان در ادبیات روسی و فارسی (بر اساس آثار چخوف، ن.گومیلیوف، علوی)
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات روسی دانشکدۀ زبانها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد زبان و ادبیات روسی دانشکدۀ زبانها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 کارشناس ارشد ادبیات روسی، دانشکدۀ زبانها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22103/jcl.2022.19172.3451چکیده
نام بخشی از هویت انسان است که تحتتأثیر عوامل گوناگون برای نوزاد انتخاب میشود و معمولاً انتخاب نام در بدو تولد و یا قبل از آن توسط دیگران انجام میگیرد. ولی در آثار ادبی، نویسنده به اختیار خود و بر اساس موضوعیکه در اثر به آن میپردازد، برای قهرمان داستانش نامی را برمیگزیند. بررسی اسامی قهرمانان به ما کمک میکند تا درک بهتر و عمیقتری از اثر داشته باشیم. گاهی در آثار ادبی شاهد انتخاب اسامی غیربومی برای تعدادی از قهرمانان توسط نویسنده هستیم که دلایل آن میتواند متعدد باشد. بعد از تحولات سال 1320 در ایران، جامعه روشنفکر شدیداً در پی جریانات سیاسی و اجتماعی زیر هجوم ترجمههای غربی و از جلمه روسی قرار داشت، نویسندگان گاهی بهتأسی از الگوهای مورد علاقه، برای قهرمانان خود نام غیربومی انتخاب میکردند، بهویژه نویسندگانی که در خارج از کشور نیز مدتی سکونت داشتهاند. برای نمونه میتوان به اسامی غیربومی قهرمانان (کاتوشکا، مارفینکا، مارگریتا) در آثار بزرگ علوی اشاره کرد. این اتفاق در ادبیات روسی هم میافتد. نیکالای گومیلیوف نویسنده و شاعر سدۀ بیستم نیز بهدلیل سفرهایش به ممالک شرقی و آشنایی با عرفان و شاعران ایرانزمین، آثاری خلق کرد که در آنها به قهرمانان خود نام غیربومی (حافظ، درویش، پری) داده است. با بررسی اسامی در برخی آثار روسی و فارسی به این نتیجه میرسیم که نویسندگان روسی و ایرانی تحتتأثیر عواملی برای قهرمانان خود نام غیربومی انتخاب کردهاند که تأثیرگذارترین آن جریانات سیاسی و اجتماعی، آشنایی نویسنده با آثار ادبی سایر ملل، حضورش در ممالک دیگر، ....
