بررسی حبس در منزل در حقوق جزای افغانستان و ایران
نویسندگان
1
2
doi
10.22034/ls.2026.100806چکیده
با گسترش سیاستهای حبسزدایی و توجه به کرامت انسانی در نظامهای حقوقی معاصر، یکی از نوآوریهای مهم در عرصه بینالملل، طرح مجازاتهای جایگزین زندان است. در این میان، حبس در منزل بهعنوان یکی از مهمترین مجازاتهای جایگزین مطرح شده و در نظامهای حقوقی افغانستان و ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است. هرچند اهداف این نهاد جزایی در هر دو کشور مشترک است، اما از نظر مبانی قانونی، شیوه اجرا و میزان نظارت، تفاوتهای قابل ملاحظهای وجود دارد. این تحقیق با روش توصیفی _ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، مشابهتها و تفاوتهای حبس در منزل در دو نظام حقوقی افغانستان و ایران را بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد که حبس در منزل با محدود ساختن آزادی محکوم در محل اقامت وی، ضمن تحقق هدف تنبیهی، زمینه اصلاح، بازپروری و بازگشت او به جامعه را با آسیب کمتر نسبت به زندان فراهم میسازد. عواملی چون افزایش جمعیت زندانها، هزینههای سنگین نگهداری، پیامدهای منفی زندان و ضرورت رعایت کرامت انسانی، اهمیت این نهاد را در هر دو کشور برجسته کرده است. در ایران، بهویژه در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ ماده ۱۲، حبس در منزل بیشتر در قالب تدابیر نظارتی، نظام نیمهآزادی و نظارت الکترونیکی تحلیل شده است؛ در حالی که در افغانستان، این نهاد جزایی عمدتاً در چارچوب حقوق جزا و قوانین اجرایی جزایی بهعنوان راهکاری برای جرایم سبک مورد استفاده قرار میگیرد.