حقوق و تکالیف دولت اسلامی از نگاه امام علی (ع)

نویسندگان
doi
10.22034/ls.2025.100723
چکیده

امام علی (ع) که به مدت پنج سال زمامدار حکومت اسلامی بود، با توجه به جایگاه الهی و حجیت دینی خود، حقوق و تکالیفی الزام‌آور برای حکومت و مردم تعیین کرده است؛ حقوق و تکالیفی که تبیین‌کننده نوع تعامل متقابل دولت و ملت در نظام اسلامی است. سؤال اصلی تحقیق این است که از دیدگاه امام علی (ع)، دولت اسلامی در برابر مردم چه وظایف و تکالیفی دارد و در مقابل، چه حقوقی برای آن قابل شناسایی است؟ هدف این پژوهش، روشن‌سازی جایگاه دولت در اندیشه علوی و بازخوانی اصول بنیادین حاکم بر رفتار و ساختار حکومت از منظر نهج‌البلاغه است. روش تحقیق توصیفی - تحلیلی است و داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای از طریق مطالعه و تحلیل منابع اصلی همچون نهج‌البلاغه و پژوهش‌های مرتبط گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امام علی (ع) دولت را نهادی مسئول در برابر مردم می‌داند که مشروعیت آن به عدالت، رعایت حقوق شهروندان، پاسخگویی و خدمت‌گزاری وابسته است. بر این اساس، حکومت در نگاه علوی نه وسیله‌ای برای سلطه، بلکه ابزاری برای تحقق عدالت، امنیت، رفاه و رشد معنوی جامعه است.