بررسی و نقد قاعده دیه اعضای یکی و دوتایی از منظر فقهای امامیه

نویسندگان
doi
ls/ls.2021.100062
چکیده

یکی از قواعد مورد پذیرش فقهای امامیه در باب دیات، قاعده «کل ما فی الانسان اثنان، ففیهما الدیه و فی احدهما نصف الدیه و ما کان واحدا، ففیه الدیه» است که مشهور به‌قاعده دیه اعضای یکی و دوتایی است. طبق این قاعده، فقها جنایت بر اعضای بدن انسان که زوج باشد را درصورتی‌که جنایت بر هر دو باشد، موجب دیه کامله و درصورتی‌که بر یکی از آن دو باشد موجب نصف دیه کامله می‌دانند و جنایت بر اعضای بدن انسان که فرد باشد را موجب دیه کامله می‌دانند؛ اما این قاعده دارای استثناهایی نیز می‌باشد، برخی از فقها دیه بر بیضتین، لب‌ها و پلک‌ها را از شمول این قاعده خارج می‌دانند و برخلاف قاعده مذکور قائل به تنصیف دیه در موارد ذکرشده نمی‌باشند و بر مدعای خود دلایلی در مقابل قول مشهور اقامه می‌کنند؛ اما با دقت نظر در روایات می‌توان گفت روایات تنصیف دیه در موارد ذکرشده از شهرت بیشتری برخوردارند.