ارکان جرم ناپدیدسازی اجباری براساس کنوانسیون ناپدیدسازی اجباری 2006 و اساسنامۀ دیوان بین‌المللی کیفری

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

doi
ls/ls1.2019.100024
چکیده

مخاصمات مسلحانه، اولین عرصۀ ظهور جرم ناپدید‌سازی اجباری بود. جرم ناپدید‌سازی اجباری، توسط آدولف هیتلر در فرمان «شب و مه» 7 دسامبر سال 1941 ابداع شد. ناپدید‌سازی اجباری یک جرم مرکب و مستمر بوده و از مصادیق جرایم علیه بشریت می‌باشد. این جرم از طریق محروم کردن قربانی از آزادی «به قصد خارج ساختن او از حمایت‌های قانونی برای مدت زمان طولانی» با علم به این‌که عمل مذکور بخشی از یک حمله گسترده یا سیستماتیک علیه یک جمعیت غیر نظامی می‌باشد، با پشتیبانی یا اجازه یا رضایت یک دولت یا سازمان سیاسی صورت می‌پذیرد. آنچه در جرم‌انگاری این جرم مورد توجه قانونگذار قرار گرفته، حمایت از حقوق و آزادی‌های فردی اشخاص است. رکن مادی این جرم از طریق رفتار مجرمانه مثبت (در قالب توقیف، بازداشت، آدم‌ربایی یا هر شکل دیگر محرومیت از آزادی) و رفتار مجرمانه منفی (در قالب امتناع از اذعان به محرومیت از آزادی و خودداری از ارائۀ اطلاعات درباره سرنوشت و مکان شخص ناپدید شده) می‌باشد. مقامات مافوق در شرایطی در قبال رفتار غیر قانونی مأمور زیر دست خود مسئولیت خواهند داشت. اولین سند جهانی الزام‌آور در باره این جرم، «کنوانسیون بین‌المللی حمایت از تمامی اشخاص در برابر ناپدیدسازی اجباری» می‌باشد. تنها سند منطقه‌ای در این زمینه «کنوانسیون آمریکایی در مورد ناپدیدسازی افراد» است. همچنین، «اساسنامۀ دیوان بین‌المللی کیفری» در مادۀ 7 خود به‌صراحت جرم ناپدیدسازی اجباری را جنایتی علیه بشریت تعریف کرده است.