قاعده دفاع مشروع در حقوق جزای افغانستان

نویسندگان
doi
ls/ls.2017.100040
چکیده

دفاع مشروع اصطلاحی است که در حوزه حقوق کیفری به کار برده می‏شود و منظور از آن این است که ارتکاب عمل دفاعی در برخی از وضعیت‏ها، از پشتبانی قانونی برخورداراست. تمایز میان جرایم در بر دارندة کیفر و جرایم بدون کیفر موضوع بنیادی و مهم است؛ یکی از موارد این مهم، دفاع مشروع شمرده میشود از این‏رو، اثبات جرایم بدون کیفر به ‏عنوان حق و تکلیف، از اهمیت خاص برخوردار است؛ از این‏رو، تشخیص قلمرو دفاع مشروع (به عنوان یک اقدامیکه عنصر مادی و قانونی جرم بودن را تکمیل مینماید، اما فقدان عنصر معنوی آن را از فهرست جرایم بر می‏دارد)، با ظرافتهای خاصی در فقه و قانون پیشبینی گردیده است. تبرئه شدن برخی از جرایم نگرانیهای را در مورد دفاع مشروع (که ممکن است از آن سوء استفاده شود)، بر انگیخته است. در این تحقیق، موضوع دفاع مشروع از منظر قانون جزای افغانستان طرح گردیده و ذیل سه رویکرد (نظریه اجبار معنوی، نظریه حق و تکلیف و نظریه تعارض دو حق)، مورد بحث و بررسی قرار گرفته و به نتیجة زیر دست یافته است: موضوع دفاع مشروع در دو بخش تجاوز مستوجب دفاع و دفاع مشروط به موارد پیش‏بینی شده در قانون، تقسیم و تنظیم گردیده و برای هر کدام شرایطی خاصی در نظر گرفته شده است. شرایط تجاوز مستوجب دفاع مشروع(شامل: فعلی یا قریب الوقوع بودن تجاوز، غیر قانونی بودن تجاوز) و شرایط دفاع قانونی (شامل: ضروری بودن دفاع، تناسب دفاع با تجاوز، دفاع از دیگری و...)، به بررسی گرفته شده است.