پیامدهای زیست محیطی بخش کشاورزی و تحولات سیاستی دهه اخیر: مورد مطالعه کشورهای عضو سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه
نویسندگان
1 محقق بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج
2 دانش آموخته کارشناس ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز.
3 محقق بخش تحقیقات جنگلها، مراتع و آبخیزداری ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی،
doi
چکیده
بخش کشاورزی به عنوان زیربنای اصلی تحقق امنیت غذایی از مهمترین بخشهای اقتصادی جوامع به شمار می آید و میانگین سهم آن در تولید ناخالص داخلی 161 کشور مورد مطالعه در سال 2019 حدود 11 درصد گزارش شدهاست. به موازات نقشآفرینی این بخش در تامین امنیت غذایی و اشتغال کشورها با پیامدهای جانبی منفی بر منابع پایه و محیط زیست همراه است که دولت ها را به تجدیدنظر در سیاستهای حمایتی مرتبط با بخش کشاورزی سوق داده است. دولتها میتوانند خواسته و ناخواسته و به روشهای مختلفی بر پایداری زیستمحیطی بخش کشاورزی تأثیر بگذارند. این مقاله با رویکرد مروری غیر نظاممند و با استفاده از گزارشهای مراجع معتبر بین المللی(شامل فائو، سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه ، سازمان تجارت جهانی و ...) به عملکرد زیست محیطی بخش کشاورزی و تاثیرات و تحولات سیاستی در کشورهای عضو سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه در دهه اخیر می پردازد. نتایج نشان میدهد که سیاستهای حمایت از کشاورزی تمایل به تأثیرگذاری منفی بر محیط زیست دارند. سیاستهای حمایت از قیمت بازار و پرداختهای مبتنی بر تولید یا استفاده نامحدود از نهاده متغیر بیشترین آسیب را متوجه محیط زیست مینماید و در مقابل، کمترین آسیب از جانب سیاست پرداختهای حمایتی کاملاً مجزا مبتنی بر سطح زیرکشت سالهای گذشته گزارش شده است. تراز مواد مغذی خاک؛ میزان انتشار گازهای گلخانه ای؛ برداشت آب برای فعالیتهای کشاورزی؛ و تنوع زیستی اراضی کشاورزی (تنوع محصول و همگونی چشماندازها)از جمله شاخصهای کلیدی است که بهبود و وخامت آن به تبیین رابطه بین بخش کشاورزی و محیط زیست کمک مینماید و بررسیهای اخیرکشورهای عضو سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه حاکی از دستاوردهای قابل توجه در برخی از این شاخص ها میباشد.