بررسی تطبیقی دو چکامه از صفی الدّین حلّی و عبدالرحمان جامی در مدح پیامبر اسلام (ص)
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه ولیّعصر (عج)، رفسنجان، ایران.
doi
10.22103/jcl.2021.17972.3321چکیده
صفی الدین حلّی (وفات750 ه.ق) قصیدهای شامل نود بیت به زبان عربی و عبدالرحمان جامی (وفات898 ه.ق) ترکیببندی به طول پنجاه و شش بیت به زبان فارسی، در منقبت پیامبر اسلام (ص) سرودهاند. تحلیل این دو سروده در یک اقدام تطبیقی، فراراه نوشتار حاضر است. روش تحقیق، بر پایة نقد درون متنی، در پرتو ادبیات تطبیقی به شیوة مکتب آمریکایی است. موضوع یکسان و موقعیت متنی مشابه، نگارنده را بر آن داشت که به مقایسة این دو سروده، در دو حیطة شکل و مضمون بپردازد و همانندیها و ناهمانندیها را بازنماید. هر دو سراینده، مدایح خود را در عشق به پیامبر و در طیّ یک سفر پرشور زیارتی به مقصدِ مدینه آفریدهاند. اشتیاق دیدار، رنج فراق و آرزوی آمرزش، جانمایة این چکامههاست. هردو شاعر، زبانی عذرخواه و روحی خاکسار دارند؛ اگر چه حلّی، از شور عاطفی جامی و صدق هنری او برخوردار نیست و کلاننگری او را ندارد. عاطفة عرفانی در تمام عناصر شعری ترکیببند جامی از قبیل واژگان، اسلوب عبارات، صور خیال و موسیقی، نیرویی نافذ و کنشگر بوده است. وانگهی عواملی از قبیل ضعف عاطفی در مدح، پایبندی به ساختار سنتی قصیده، طولانی بودن سروده و تنگنای قافیه، از انسجام و اثربخشی مدحیة حِلّی کاسته است.
