برنامه‌ریزی آبیاری گیاه گلرنگ تحت مدیریت‌های مختلف آبیاری با استفاده از مدل AquaCrop

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

3 استادیار، عضو هیات علمی بخش آبیاری و زهکشی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

doi
چکیده

گلرنگ یکی از گیاهان روغنی مهم به شمار می‌رود که تحت تنش آبی عملکرد آن کاهش می‌یابد. به همین دلیل تعیین واکنش آن نسبت به مدیریتهای مختلف آب آبیاری بسیار حائز اهمیت است. در این پژوهش از مدل AquaCrop جهت شبیه‌سازی برنامه‌ریزی آبیاری گلرنگ برای روش‌های آبیاری قطره‌ای سطحی، زیرسطحی و جویچه‌ای استفاده شد. پیش از آن، مدل AquaCrop با استفاده از داده‌های برداشت شده از یک مزرعه تحقیقاتی در کرمانشاه واقع در طول جغرافیایی 47 درجه و 9 دقیقه شرقی و عرض 34 درجه و 21 دقیقه شمالی واسنجی شد. در استراتژی نخست اعمال آبیاری تا حد ظرفیت زراعی در دور ثابت (1، 5، 10 و 20 روز)، در استراتژی دوم اعمال مقدار ثابت آب آبیاری (مقادیر 10 تا 50 میلی‌متر برای روش‌های آبیاری قطره‌ای سطحی و زیر سطحی و مقادیر 10 تا 90 میلی‌متر برای روش جویچه‌ای) در دور ثابت (2 و 4 روز برای آبیاری قطره‌ای سطحی و زیرسطحی و 10 و 20 روز برای جویچه‌ای) و در استراتژی سوم تأمین نیاز آبی گیاه در سطوح 100، 66 و 33 درصد در طول فصل زراعی برای هر سه روش آبیاری در نظر گرفته شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بیشترین عملکرد زیست‌توده و بهره‌وری آب در استراتژی‌های اول و دوم به‌دست آمد. مقادیر حداکثر برای عملکرد و زیست‌توده به‌ترتیب برابر با 7/3، 2/12 تن در هکتار و بیشترین مقدار بهره‌وری آب برابر با 54/0 کیلوگرم بر مترمکعب در روش‌های قطره‌ای سطحی و زیرسطحی و 69/0 کیلوگرم بر مترمکعب در آبیاری جویچه‌ای بود. با توجه به اینکه اعمال استراتژی دوم برای کشاورزان آسان‌تر است، پیشنهاد می‌شود از این روش برنامه‌ریزی آبیاری در مزرعه استفاده شود؛ بنابراین برای آبیاری قطره‌ای سطحی و زیر سطحی 10 میلی‌متر آب آبیاری با دور دو روز و برای آبیاری جویچه‌ای 30 میلی‌متر آبیاری با دور 10 روز پیشنهاد می‌شود.