اثر آبیاری تکمیلی با سطوح مختلف شوری بر عملکرد گندم دیم در قزوین

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

2 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

3 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

doi
چکیده

به‌منظور بررسی اثر کیفیت آب تک‌آبیاری بهاره بر عملکرد گندم دیم، پژوهشی در منطقه قزوین انجام شد. تیمارها شامل چهار سطح شوری آب با هدایت ‌الکتریکی برابر با (S0)5/0، (S1)9/4، (S2)4/6 و (S3)7/8 دسی‌زیمنس بر متر و یک تیمار کشت دیم (D) بود. آزمایش مزرعه‌ای در کرت‌هایی با ابعاد 3×3 متر و در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی اجرا شد. آبیاری به‌صورت تک نوبت بهاره و در مرحله خوشه‌بندی گندم انجام شد. نتایج نشان داد اثر کیفیت آب آبیاری بر عملکردهای زیست‌توده، کاه و دانه گندم به‌ترتیب در تیمار S0 با افزایش 18، 12 و 26 درصدی، در تیمار S1 با افزایش 10، 7 و 15 درصدی، در تیمار S2 با کاهش 8، 4 و 13 درصدی و در تیمار S3 با کاهش 21، 13 و 34 درصدی نسبت به شرایط دیم همراه بود. از این‌رو انجام تک‌آبیاری تا سطح شوری S1 قابل قبول و بیشتر از آن غیر قابل توصیه بود. عملکرد دانه نسبت به کاه، در تیمار S0 با درصد بیشتری افزایش یافت و در تیمار S3 با درصد بیشتری کاهش یافت. به‌طوری که تنش شوری باعث شدت گرفتن کاهش تولید دانه گندم شد. از سوی دیگر مقدار بهره‌وری آب در تیمارهای کشت دیم، S0، S1، S2 و S3 به‌ترتیب برابر با 26/2، 462/2، 3/2، 93/1 و 644/1 کیلوگرم بر متر مکعب محاسبه شد. همچنین رابطه‌ای خطی برای تخمین مقدار بهره‌وری آب از روی مقدار شوری آب ارائه شد. دستاورد کلی این‌که بهره‌برداری مناسب از منابع آب تا سطح شوری S1 در تک‌آبیاری گندم دیم، باعث افزایش تولید و درآمدزایی در بخش کشاورزی قزوین می‌شود.