فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از اندیشمندان و روشنفکران، ریشه عقب‌ماندگی و مشکلات زنان را در نظام اجتماعی مردسالار دانسته‌اند. لذا سال‌ها قبل جنبش آزادی زنان در ایران و پاکستان شکل گرفت که یکی از هدف‌های آن مبارزه با نظام اجتماعی مردسالار بوده است. در این میان زنان اهل قلم به مقوله‌ی تبعیض و بی‌عدالتی نسبت به زن واکنش نشان داده و آثاری را با این مضمون پدید‌ آورده‌اند. سیمین بهبهانی شاعر ایرانی و فهمیده ریاض شاعر پاکستانی درونمایه‌ی نقد نظام اجتماعی مردسالار و بیان مشکلات زنان در این جوامع را در اشعار خویش دستمایه‌ی مضمون‌سازی قرارداده‌اند. در اشعار زنانه‌ی دو شاعر یاد شده، مشکلات و مسایل زنان و انتقاد از نظام اجتماعی مردسالار با بسامدی قابل توجّه بازتاب یافته است لذا در این پژوهش بازتاب موضوع یادشده در شعر دو شاعر ایرانی و پاکستانی به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی با بهره‌گیری از برخی اصول و آموزه‌های جامعه‌شناسی ادبیات واکاوی و تحلیل شده است. نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن است که انتقاد از نظام اجتماعی مردسالار یکی از گفتمان‌های اصلی شعر سیمین بهبهانی و فهمیده ریاض است که در قالب مضامینی؛ همچون سلب آزادی‌های اجتماعی، ازدواج اجباری، جواز چندهمسری مردان و ... بازتاب یافته و به تصویر کشیده شده است؛ با این تفاوت که نقد‏های اجتماعی سیمین بهبهانی آمیخته با نوعی رمانتیسم، احساساساتی و سطحی؛ اما انتقادات فهمیده ریاض عمیق، متفکرانه، تند و همراه با دلالت‏های آشکار وپنهان سیاسی است.