فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر برخی کارشناسان اظهار می‌دارند سامانه‌های نوین آبیاری منجر به افزایش مصرف آب و کاهش تغذیه سفره‌ها شده است و چون تاثیر مثبت در بیلان حوضه ندارند، آن را در زمره فعالیت‌های ناکارآمد قلمداد می‌کنند. این منتقدین اظهار می‌دارند که روش‌های نوین آبیاری بصورت واقعی در آب صرفه جویی نمی‌کنند. آنها اعتقاد دارند که آب خروجی از مزرعه و آب نفوذ یافته به اعماق زمین جزء تلفات نیستند و به نحوی قابل استفاده هستند. نکته کلیدی در بررسی اثربخشی سامانه‌های نوین آبیاری باید بر مبنای قابلیت‌های مورد انتظار باشد. بطور طبیعی کارکرد سامانه‌ها در بخش کشاورزی و با هدف جلوگیری از تلفات آب در مقیاس مزرعه است. بررسی‌ها نشان می‌دهد، طی سه دهه اخیر مقادیر راندمان آبیاری در کشور بواسطه‌ی اجرای این سامانه‌ها، افزایش سطح دانش بهره‌برداران، گسترش شبکه‌های آبیاری و برخی موارد دیگر از 7/29 در دهه 70 به 8/43 درصد در دهه 90 ارتقاء یافته است، که پیام اصلی آن کاهش تلفات آب در داخل مزرعه و اثر بخش بودن روند اجرای این سامانه-ها می‌باشد. بنابراین مطابق انتظار از کارکرد اصلی سامانه‌های نوین آبیاری یعنی کاهش تلفات ناشی از رواناب و نفوذ به اعماق زمین و در اختیار قراردادن آب در محدوده ریشه گیاه موفق عمل نموده است. ممکن است این مقدار کاهش آب در در سطح حوضه آبریز و سطح سفره‌های آب زیرزمینی به دلیل عدم کنترل برداشت و یا افزایش سطح اراضی آبی نمود عینی نداشته باشد و راه حل این موارد مربوط به وظایف اجرایی دستگاه‌های متولی است. در این گزارش پس از ارایه کمّی توسعه سامانه‌های نوین آبیاری در کشور و بیان برخی انتقادات در رابطه با عدم اثربخشی آنها، با توجه به شرایط و مقیاس‌های مورد بررسی و انتظارت از سامانه‌ها و تعاریف برخی از واژه‌ها که محل مناقشه هستند، تحلیل نهایی مبنی بر اثربخش بودن سامانه‌های نوین آبیاری ارایه می‌گردد.