فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طنز یکی از گونه‌های موفق ادبیات غنایی است که با تولید روایتی شیرین از تلخی‌های روزگار، به ویژه در ابعاد اجتماعی و سیاسی کارکردهای درخشان داشته و دارد. خنده‌ی تلخ عنوانی است که به شعر طنز احمد مطر، شاعر عراقی داده‌اند. عنوانی که در شعر محمد کاظم کاظمی، شاعر پایداری افغانستانی نیز به طور کامل قابل تطبیق است. طنز این دو شاعر به گونه‌ای تجسمی مفاهیمی را طرح می‌کند که دست کم در سراسر جغرافیای شرق، درد مشترک و درمان قاطع‌اند. مطر و کاظمی چشم‌دیده‌ها و روایت‌هایی را از زندگی مردم خود در قالب خنده‌ای ریخته‌اند که در همان آغاز به تلخی می‌‌گراید. خاطرات تلخی که در شعر کاظمی از اسطوره‌ی اُحُد آغاز می‌شود و امتداد آن در واقعیت‌های امروزین سلطه‌ی استعمار و استکبار در خاورمیانه و غرب آسیا، در پلاکاردهای(لافتات) احمد مطر نمود می‌یابد. این پژوهش پس از اشاره‌ی کوتاهی به زندگی مطر و کاظمی و بحث پیرامون طنز و کارکردهای آن در شعر مبارزه، کوشیده است ضمن برشمردن شگردهای طنزی این دو شاعر، عناصر مشترک تفکر آنان را در چهار موضوع اعتراض به اختناق، مشروعیت زدایی از حاکمیت سیاسی، اعتراض به عافیت جویی و انفعال توده‌ها و اعتراض به بی‌تفاوتی شاعران، به روش توصیفی- تحلیلی بررسی نماید. مطر و کاظمی با درک رابطه‌ی عمیق طنز و بیدارگری، گفتمان استعمار و استکبار را با زبان مردم، واقعیت‌گرا، بیدارگر و تأثیرگذار به چالش کشیده‌اند.