چگونگی نفوذ میراث مولانا در استانبولِ دوره عثمانی (857 ـ897ق)

نویسندگان
doi
چکیده

میراث مولانا جلال‌الدین، در قالب طریقت مولویه و از رهگذر نهاد مولوی‌خانه‌ها، نقشی مهم و تأثیرگذار در عرصه‌های فرهنگی، علمی و ادبی دولت و جامعه عثمانی ایفا کرد. این میراث، پس از نفوذ و گسترش در آناتولی با مرکزیت قونیه، هم‌زمان با فتح استانبول در سال ۸۵۷ق، به مرکز جدید دولت عثمانی راه یافت. نفوذ و گسترش میراث مولانا در جامعه عثمانی، با حمایت دولت عثمانی و به‌ویژه با تأسیس مولوی‌خانه غلطه (گالاتا) در استانبول در سال ۸۹۷ق، به اوج خود رسید و فعالیت‌های آن به‌صورت سازمان‌یافته پیگیری شد. براین‌اساس، پژوهش حاضر می‌کوشد با تکیه بر روش بررسی تاریخی و رویکرد توصیفی، چگونگی نفوذ میراث فرهنگی و معنوی مولانا در استانبول را تا زمان فعالیت مولوی‌خانه غلَطه (گالاتا) بررسی کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پس از فتح استانبول و تبدیل آن به مرکز سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دولت عثمانی، این دولت با اتخاذ سیاست انتقال نخبگان علمی و فرهنگی به پایتخت، اقدام به انتقال مولویان از قونیه به استانبول کرد. در پی حمایت‌های دولتی، اختصاص خانقاه به مولویان و سپس تأسیس مولوی‌خانه غلَطه (گالاتا) و نیز در نتیجه فعالیت‌های معنوی و فرهنگی مشایخ برجسته مولویه، همچون دیوانه محمد چلبی و شیخ اسماعیل رسوخى آنقروی، میراث فرهنگی و معنوی مولانا در استانبول نفوذ و گسترش چشمگیری یافت.