فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی نحوة بازنمایی مؤلفه‌های هویت ملی ایران در منتخبی از رمان‌های فارسی پس از انقلاب اسلامی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل پنج رمان شاخص این دوره از جمله: جزیرة سرگردانی‌ اثر سیمین دانشور، کلیدر اثر محمود دولت‌آبادی، سگ و زمستان بلند اثر شهرنوش پارسی‌پور، خانة ادریسی‌ها و دو منظره اثر غزاله علیزاده است که به‌سبب ظرفیّت روایی و حضور برجستة مؤلفه‌های هویتیِ درون‌متنی انتخاب شده‌اند. این مطالعه با به‌کارگیری روش تحلیل محتوای کیفی و بر اساس «سند مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان»، به تحلیل عناصر مرتبط با هویت فرهنگی ایرانی و اسلامی در این آثار می‌پردازد. این پژوهش با اتکا بر سند «مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان» و رویکرد انتقادی نورمن فرکلاف، با تمرکز بر سازوکارهای زبانی و نشانه‌شناختی، چگونگی بازنمایی مؤلفه‌هایی چون استعمارستیزی، ملی‌گرایی و دفاع از سرزمین، و وحدت میان خرده‌فرهنگ‌ها را در متون روایی بررسی می‌کند. در ادامه، شواهد استخراج‌شده از رمان‌ها در سه سطح تحلیل گفتمان فرکلاف- سطح توصیف، سطح تفسیر و سطح تبیین- تحلیل می‌شوند تا نحوه شکل‌گیری، انتقال و تثبیت گفتمان‌های هویت ملی در ساختار روایی آثار روشن گردد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر اثر با سازوکارهای روایت، الگوهای شخصیت‌پردازی و بازنمایی کنش‌های اجتماعی، نقش ادبیات را در تبیین، شکل‌دهی و تقابل گفتمان‌های هویتی متنوع در ایران معاصر آشکار می‌سازد.