تحلیل و بررسی حضور عناصر شرقی در فرانکنشتاین مری شلی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ایران.

doi
10.22103/jcl.2021.15926.3083
چکیده

بر اساس اصول بینامتنیت، متون وامدار یکدیگرند و شاهکارهای ادبی جهان صرف نظر از نبوغ و نوآوری به کار گرفته شده توسط نویسنده، از این تأثیرپذیری مصون نخواهند بود. فرانکنشتاین یا پرومته در بند شاهکار مری شلی نویسندۀ انگلیسی در اوایل قرن نوزدهم میلادی است که از جمله رمان‌های علمی‌‌‌‌‌-‌تخیلی است و تحت تأثیر ژانر وحشت یا سبک گوتیک نوشته شده است. از مطالعۀ این اثر و و تأمل در احوال نویسندۀ آن رد پای تأثیرپذیری از ادبیات و اندیشه‌های شرقی هویداست. تکنیک داستان درونه‌ای است و حضور برخی بن‌مایه‌های شرقی به نظر می‌رسد در نتیجۀ آشنایی با آثاری همچون هزار‌و‌یک‌شب که ترجمه‏اش در آن زمان به شدت شهرت داشته و در دسترس بوده، رنگ و بوی شرقی به خود گرفته است. اظهار نظر برخی شخصیت‌های رمان همچون ویکتور، هنری کلروال و مخلوق غول‌آسا و اشارۀ مستقیم به فلسفۀ شرق و زبان فارسی و عربی، همچنین وجود دختری عرب به نام صفیه و شرح زندگی او در خلال رمان، جلوه‌های دیگری از این تأثیرپذیری را باز می-تاباند. در این پژوهش بر اساس مکتب آمریکایی و با رویکرد تطبیقی به مطالعۀ عناصر شرقی موجود در این رمان ارزشمند پرداخته‌ایم و به شیوۀ توصیفی-تحلیلی حاصل مطالعات کتابخانه‌ای و جستجو در منابع موجود به زبان فارسی و عربی را ارائه نمودیم. نتیجه و حاصل پژوهش‌های تطبیقی در ادبیات شرق و غرب و مطالعۀ شاهکارهایی که هرکدام منشأ و مولد آثار متنوع و مبتکرانۀ بسیاری بعد از خود می‌باشند و تحلیل منابع الهام‌بخش و مورد اتکای نویسندۀ آنها در شناخت بهتر این‌گونه آثار راهگشاست.