فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در منابع اصول فقه مطالب انبوهی پیرامون حجیت ظواهر الفاظ وجود دارد؛ مشهور اصولیان، حجیت ظواهر الفاظ را پذیرفته‌اند و احکام فقهی و قضایی فراوانی بر این نظر بار شده است، در این میان در خصوص حجیت ظواهر افعال، بحث کمتری در گرفته و اختلاف بیشتری پدید آمده است. در این نوشتار تلاش بر آن است که با به‌کارگیری روش تحلیلی‌توصیفی مسئلهٔ یادشده ریشه‌یابی شود و تردیدها در خصوص حجیت ظواهر افعال مورد بررسی قرار گیرد. اگرچه قراردادی‌نبودن دلالت افعال بر معانی، قطعی‌نبودن قراین و عدم‌وجود اصول روشن برای مراجعه در مورد شک موانعی را بر سر راه حجیت ظواهر افعال قرار می‌دهد، اما به نظر می‌رسد با مبنا قراردادن نظریهٔ شهید صدر در باب احتمالات می‌توان راهی را گشود. براین‌اساس، ظواهر افعال درصورت ایجاد یقین موضوعی و دلالت اطمینان‌بخش بر یک معنا می‌تواند مستند علم قاضی قرار گیرد.