فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اندیشه‌های فمینیستی که دوران معاصر و پس از انقلاب صنعتی از اروپا آغاز شد و در سراسر جهان گسترش پیدا کرد، در حوزۀ ادبیّات نیز، راه یافت و نویسندگان بسیاری فارغ از جنسیّت، به حقوق تضییع‌شدۀ زنان در جوامع مردسالار پرداختند و دغدغه‌های زنانه را در سطوح خُرد و کلان بازگو کردند. با توجّه به ریشه‌دوانیدن باورهای مردسالارنه در جوامع ایرانی و عربی، پرداختن به مسائل زنانه در ادبیّات این کشورها روایی داشته‌است. از این بین، عفاف البطاینه در رمان خارج‌الجّسد و منیرو روانی‌پور در رمان کولی کنار آتش، تحت تأثیر باورهای فمینیستی و ساختار مردسالار جوامع خود، با رویکردی انتقادی سعی در تشریح وضعیّت نابسامان زنان و ارائۀ راهکارهایی برای برون‌رفت این قشر از شرایط موجود داشته‌اند. در این تحقیق، با کاربست مبانی فمینیستی و روش توصیفی‌تحلیلی، دیدگاه‌های مشابه و غیرمشابه دو نویسنده در رمان‌های مذکور با رویکرد تطبیقی (مکتب آمریکایی) بازگو و تبیین شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که دو نویسنده به مسائلی چون: انقیاد کامل جنس زن در برابر مردان؛ ازدواج سنّتی در جوامع شرقی؛ احساس سرشکستگی از مؤنّث بودن؛ سرکوب عشق و عاطفه در جوامع شرقی از ترس قضاوت‌های نادرست جامعه؛ ارائۀ چهره‌ای خشن و منفی از مرد و مساوات‌طلبی اشاره کرده‌اند. وجه اصلی تفاوت دیدگاه دو نویسنده، خودباختگی، استحالۀ فرهنگی و شیفتگی افراطی "منی" در رمان خارج‌الجّسد و رفتار اعتدالی "آینه" در رمان کولی کنار آتش نسبت به تغییرات واقع-شده است.